پتروگرافی، ژئوشیمی و پتروژنز سنگ‌های ریولیتی و آندزیتی منطقه نصیرآباد، جنوب‌غرب راین، کرمان

Abstract

سنگ‌های ساب‌ولکانیک اسیدی منطقه نصیرآباد با ترکیت ریولیتی و سن ائوسن بالایی بر روی سنگ‌های پیروکسن ‌آندزیتی کمپلکس رسوبی- ولکانیکی سازند رازک، با سن ائوسن زیرین، واقع در بخش شرقی کمربند آتشفشانی ارومیه-دختر، رخنمون یافته‌اند. از مشخصات سنگ‌های ساب‌ولکانیک اسیدی ریولیتی، وجود ساختار ستون منشوری است. این ساخت بیشتر به‌صورت عمودی و گاهی نیز با زاویه 50 تا 70 درجه به‌سمت شرق است. ستون‌های منشوری نصیرآباد عمدتاً دارای سطوح 5 یا 6 وجهی بوده، اما سطوح 3، 4 و 7 وجهی نیز در آنها مشاهده می‌شود. تشکیل ساخت منشوری به‌واسطه انقباض ناشی از سرد شدن توده قابل توجیه است. درسنگ‌های ساب‌ولکانیک ریولیتی آلکالی‌فلدسپار، پلاژیوکلاز، کوارتز، بیوتیت و هورنبلند از کانی‌های اولیه قابل تشخیص در مقطع نازک هستند. بافت کلی سنگ میکروپورفیری است و در برخی موارد بافت گلومروپورفیری و فلسوفیریک نیز در مقاطع تشخیص داده شده است. در پیروکسن‌‌آندزیت‌های منطقه نصیرآباد نیز پلاژیوکلاز، آمفیبول، و پیروکسن از کانی‌های اولیه قابل تشخیص در مقطع نازک هستند؛ بافت کلی آندزیت‌ها پورفیریتیک است. به‌دلیل عملکرد وسیع دگرسانی پتاسیک، کانی‌های ثانویه‌ای مانند کلریت، کلسیت، سریسیت و اپیدوت در این سنگ‌ها ایجاد شده است. نتایج حاصل از مطالعات ژئوشیمیایی، نمودارهای محیط تکتونیکی و نمودارهای عنکبوتی نشان داد که این سنگ‌ها متعلق به سری ماگمایی کالک‌آلکالن بوده و سنگ‌های ریولیتی از نوع I، متاآلومینوس تا کمی پرآلومینوس هستند. سنگ‌های آندزیتی از یک ﻣﻨﺸﺄ غنی‌شده گوشته‌ای مشتق شده و از لحاظ محیط تکتونیکی متعلق به محدوده قوس هستند.