تغییرپذیری ویژگی‏های خاک در اثر تاج پوشش گیاهی و شدت‌های مختلف چرا

Abstract

خاک جایگاه مناسبی جهت رشد و نمو گیاه و ایجاد پوشش گیاهی بوده و چنانچه این سرمایه ارزشمند حفظ نگردد کمبود مواد غذایی، فرسایش خاک و تخریب منابع طبیعی را به دنبال خواهد داشت. در این تحقیق تغییرپذیری برخی از ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در پوشش‌های مختلف گیاهی (حداقل، متوسط و حداکثر) و مدیریت‌های مختلف چرایی دام، مناطق مرجع (چرای سبک چند رأس دام)، کلید (چرای متوسط) و بحرانی (چرای سنگین) در مرتع ییلاقی نشو استان مازندران بررسی‌شده است. در نقاط مطالعاتی نمونه‌های خاک از عمق 0 تا 30 سانتی‌متری خاک که عمق مؤثر ریشه دوانی گیاهان مرتعی است، برداشت شد و به آزمایشگاه منتقل شد. سپس در آزمایشگاه پارامترهای جرم مخصوص ظاهری، جرم مخصوص حقیقی، بافت خاک (درصد رس، سیلت و شن)، اسیدیته، هدایت الکتریکی، درصد آهک، درصد ماده آلی، درصد رطوبت اشباع، نیتروژن کل، فسفر کل، پتاسیم قابل‌جذب، سدیم، کلسیم و منیزیم اندازه‏گیری شد. همچنین مقاومت مکانیکی خاک سطحی توسط مقاومت سنج قابل‌حمل در منطقه اندازه‌گیری شد. بعد از نرمال‌سازی داده‏ها، آنالیزهای آماری برای توصیف اثر پوشش‌های مختلف گیاهی و شدت‌های چرایی دام بر ویژگی‌های خاک انجام شد. در صورت معنی‌داری تجزیه واریانس داده‌ها، مقایسه میانگین به روش دانکن انجام شد. نتایج تجزیه‌وتحلیل‌های آماری نشان داد مدیریت‌های مختلف چرایی اثر معنی‌داری بر پارامترهای ماده آلی، پتاسیم، اسیدیته، هدایت الکتریکی، آهک، کلسیم، جرم مخصوص ظاهری، رطوبت پیشین خاک و مقاومت خاک سطحی دارند. پوشش‌های مختلف گیاهی نیز تنها بر پارامترهای سیلت، ماده آلی، اسیدیته و هدایت الکتریکی، رطوبت پیشین خاک و کلسیم اثر معنی‌داری داشته‌اند.