بررسی مقاومت به شوری سه گونه مرتعی در شرایط گلخانه‌ای

Abstract

این تحقیق به‌منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری بر خصوصیات مورفولوژیکی، رویشی و فیزیولوژیکی سه گونه مرتعی <em>Ag. elongatum</em>، <em>Agropyron desertorum</em> و <em>Hordeum fragilis</em> در گلخانه‌ی مزرعه فدک قم انجام شد. طرح به‌صورت فاکتوریل شامل سه گونه مرتعی به‌عنوان فاکتور اول و پنج سطح شوری صفر (شاهد)، 50، 100، 150 و 200 میلی‌مولار کلرور سدیم به‌عنوان فاکتور دوم و با طرح پایه کاملاً تصادفی در 3 تکرار اجرا گردید. طول مدت اعمال تنش شوری 66 روز بود. در مدت اجرای آزمایش 27 متغیر مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس صفات نشان داد که از نظر بیشتر صفات، گونه‌های تحت بررسی و سطوح مختلف شوری با یکدیگر اختلاف معنی‌داری داشتند. البته مقایسه میانگین صفات در 15 تیمار اثر متقابل گونه * شوری نشان داد که تیمارهای شاهد و شوری 50 میلی‌مولار در هر سه گونه تحت بررسی دارای بیشترین مقدار محتوای نسبی آب بوده و کمترین میزان آن در شوری 200 میلی­مولار و در دو گونه <em>Agropyron</em>مشاهده گردید. بنابراین کاهش محتوای نسبی آب در این گونه‌ها به­عنوان واکنش گیاه در برابر تنش شوری می‌‌باشد. بدین ترتیب، بیشترین میزان کلروفیل کل در تیمار شاهد و در دو گونه <em>Agropyron</em> <em> </em>و کمترین میزان آن در شوری 200 میلی‌مولار و در هر سه گونه مشاهده شد. بنابراین با افزایش میزان تنش، مقدار کربوهیدرات محلول افزایش یافت. به­طوری­که بیشترین درصد پرولین در شوری 200 میلی‌مولار و در هر سه گونه مشاهده شد. از بررسی مجموع صفات، آستانه تحمل به شوری در <em>Ag. elongatum</em> و<br /> <em>Ag. desertorum</em> را می­توان به­ترتیب شوری 150 و 100 میلی‌مولار و در <em>Hordeum fragilis</em> شوری 50 میلی­مولار در نظر گرفت. بنابراین در میان گونه‌ها <em>Ag. elongatum</em> را می‌توان گونه متحمل‌تر به شوری دانست. از این رو متغیرهای رشدی دارای همبستگی مثبت و معنی‌داری با یکدیگر بودند و همبستگی منفی و معنی‌داری با متغیرهای میزان هیدرات‌های کربن و درصد پرولین داشتند. مقدار کلروفیل کل با محتوی نسبی آب همبستگی مثبت و معنی‌دار و با کمبود آب نسبت به حالت اشباع، قندهای محلول و درصد پرولین همبستگی منفی و معنی‌داری نشان داد.