اثر روش‌های مختلف پرایمینگ بر بنیه و رشد گیاه‌چه بذرهای زوال یافته در سه گونه گون Astragalus spp

Abstract

DOR: 98.1000/1735-0891.1398.27.60.53.1.1575.32<br /> استفاده از تکنیک پرایمینگ، یک روش مؤثر برای افزایش توان جوانه­ زنی بذر گیاهان مرتعی می‌باشد. به‌منظور بررسی تأثیر پرایمینگ بذر بر بهبود جوانه­ زنی بذرهای زوال یافته، در سه گونه گون علوفه­ ای، آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1395 در مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور در شرایط گلخانه اجرا شد. فاکتور A شامل سه گونه از گون (<em>Astragalus cyclophyllon</em><em> ، </em><em>A. siliqusus</em><em> و </em><em>A. homosus</em><em>)،</em> فاکتور B شامل دو سطح از زوال بذر، زوال طبیعی (بذرهای نگهداری شده در سردخانه فعال 4 درجه سانتی‌گراد به‌مدت 12 سال) و زوال مصنوعی (با پیری تسریع شده بذرها در دمای 40 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 100% به‌مدت 48 ساعت) و فاکتور C شامل تیمار پرایمینگ بذر در 4 سطح شامل: اسموپرایمینگ (3/0- و 6/0- مگاپاسکال) با استفاده از پلی‌اتیلن گلایکول PEG6000<em>،</em> هیدروپرایمینگ (خیس کردن بذر در آب‌مقطر به‌مدت 24 ساعت) و شاهد بودند. صفات درصد جوانه­ زنی، سرعت جوانه­ زنی، بنیه گیاهچه، طول ریشه و ساقه و گیاهچه، نسبت طول ریشه به ساقه و وزن تر گیاهچه اندازه­ گیری گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرهای اصلی و متقابل فاکتورها برای بیشتر صفات از لحاظ آماری معنی‌دار بودند. در مقایسه بین گونه‌ها، میانگین صفات در گونه‌ <em>A. siliqusus</em>نسبت به ‌دو گونه دیگر بیشتر بود. اثر متقابل پرایمینگ در زوال بذر برای بیشتر صفات معنی‌دار بود و در زوال طبیعی هیدروپرایمینگ و اسموپرایمینگ‌ 3/0- مگاپاسکال باعث افزایش 25 تا 96 درصدی میانگین کلیه صفات به‌جز طول ریشه شد. در حالی‌که در زوال مصنوعی هیدروپرایمینگ باعث افزایش 37 درصدی بنیه‌ بذر نسبت به شاهد شد. به‌طور کلی نتایج نشان داد که برای احیاء بذر گون‌های زوال یافته در بانک‌های ژن می‌توان از تکنیک­های هیدروپرایمینگ و اسموپرایمینگ‌ 3/0- مگاپاسکال به‌عنوان روشی کارآمد در بازیافت بذرهای زوال یافته گون استفاده کرد.