عوامل مؤثر بر ریزازدیادی گیاه دارویی مرزه خوزستانی (Satureja khuzistanica Jamzad)

Abstract

مرزه خوزستانی (Jamzad<em>Satureja khuzistanica</em>) انحصاری ایران است و با وجود ارزش دارویی فراوان در حال انقراض می‌باشد. به‎منظور تکثیر انبوه آن از طریق ریزازدیادی، جوانه‌های جانبی از منطقه پل‌دختر استان لرستان جمع‌آوری شد. برای سترون‎سازی جداکشت‌ها بهترین تیمار محلول کلرید جیوه یک درصد به‎مدت 6 دقیقه تعیین شد. بهترین محیط نوشاخه‌زایی پس از بررسی 12 تیمار مختلف، محیط کشت پایه MS حاوی هورمون‌های BA، 2ip و IBAبه‎ترتیب 5/0،‌ 3/0 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر تعیین شد، که از لحاظ ضریب ازدیاد، رشد طولی و سبزینگی نسبت به ‎بقیه تیمارها برتری داشت. محیط کشت پایه MS با هورمون‌هایIBA و NAA به‎ترتیب 1 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر به‎عنوان بهترین محیط نوریشه‌زایی پس از انجام سه تیمار با ترکیب‌های هورمونی متفاوت به‎دست آمد، این محیط کشت محرک تولید بیشترین تعداد ریشه اصلی و فرعی بود. تأثیر 10 ترکیب‌ مختلف خاک بر درصد زنده‌مانی در زمان سازگاری مورد بررسی قرار گرفت و تیمار ماسه: خاک مزرعه: پیت: پرلیت به‎نسبت 1:1:1:1 بیشترین درصد زنده‌مانی و رشد را داشت. بنابراین در طی این تحقیق مناسب‌ترین روش تکثیر برای گونه مرزه خوزستانی به‎دست آمد و می‌توان گیاهان تکثیر شده را به رویشگاه اصلی منتقل نمود.