تعیین مناسبترین روش جوانه‌زنی و شاخص‌های سبز شدن بذر در تعدادی از گونه‌‌‌های شنبلیله بومی استان فارس

Abstract

جنس شنبلیله (<em>Trigonella</em>) از خانوادة پروانه‌آسا (Papilionaceae) می‌باشد که بر اساس فلور ایرانیکا 32 گونه آن در بسیاری از نقاط ایران پراکنش دارد. شنبلیله به عنوان گیاهی دارویی، زراعی و مرتعی حائز اهمیت فراوان بوده و در طب سنتی از آن استفادة زیادی بعمل می‌آید. با توجه به مشکلات تکثیر این گونه‌‌های بومی شنبلیله توسط بذر و اهمیت تجدید رویشگا‌ههای طبیعی آنها، در این بررسی تأثیر تیمارهای مختلف از جمله سرمادهی، فرو بردن بذر در آب جوش، شستشوی بذر، تیمار با اسید سولفوریک و خراش‌دهی مکانیکی( با استفاده از سمباده) بر جوانه‌زنی بذرهای شنبلیله مورد مطالعه قرار گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار (هر تکرار 50 عدد بذر) انجام شد و بعد درصد جوانه‌زنی، میانگین زمان لازم برای جوانه‌زنی، میانگین سرعت جوانه‌زنی و ارزش جوانه‌زنی محاسبه گردید و میانگینهای آنها توسط آزمون دانکن مقایسه شدند. نتایج نشان داد که در میان تیمارها، تنها خراش‌دهی مکانیکی در بهبود جوانه‌زنی مؤثر بود. در این رابطه استفاده از <br /> کاغذ سمباده به مدت 2 دقیقه برا‌ی گونه‌‌های <em>T. uncata</em>، ‌<em>T. astroites،T. anguina</em> ،<br /> <em>T. stellata</em> ‌ و <em>T.</em> <em>monspeliaca</em> به مدت 3 تا 4 دقیقه برای <em> spruneriana ‌ T.</em>و<br /> <em>T. elliptica</em> درصد جوانه‌زنی را به طور چشمگیری افزایش داد. به‌طوری‌که درصد جوانه‌زنی گونه‌‌های <em>T. monspeliaca،T. stellata </em> و <em> T. uncata</em>به 100% ، در گونه <em>T. astroites </em> به90%، در گونه<em> T. anguina</em>به 95% و درگونه‌‌های <em>spruneriana</em> <em>T.</em> و<em> elliptica</em>.<em>T</em> به 75% ‌رسید.