ارزیابی ژنوتیپ‌های مختلف سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum) به منظور احیاء در عرصه‌های بیابانی استان قم

Abstract

به منظور بررسی پتانسیل و تنوع ژنتیکی موجود در ژنوتیپ‌های مختلف سیاه تاغ و انتخاب ژنوتیپ‌های برتر جهت معرفی و کشت در عرصه‌های بیابانی استان قم، آزمایشی با استفاده از 27 ژنوتیپ از مناطق مختلف کشور از سال 1376 به مدت 5 سال در ایستگاه تحقیقاتی حسین آباد قم و در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. در همه سالها تفاوت بین ژنوتیپ‌ها از نظر ارتفاع نهال و قطر تنه اصلی اختلاف معنی‌دار (01/0P<) نشان دادند. تفاوت بین ژنوتیپ‌ها برای صفات مربوط به خسارت آفات و بیماریها به جز پروانه بذرخوار نیز در سال پنجم، معنی‌دار (05/0P<) گردید. تجزیه مرکب داده‌های پنج سال صفات ارتفاع درختچه‌ها، قطر تنه‌ اصلی و شادابی نهالها و داده‌های سه سال برای صفات قطرهای بزرگ و کوچک تاج پوشش انجام شد و اثر ژنوتیپ برای کلیه صفات به جز شادابی نهالها معنی‌دار (01/0P<) بود. اثر متقابل ژنوتیپ و سال در هیچ‌ یک از صفات معنی‌دار نشد. این امر نشان‌دهنده ثبات در روند تغییر و اختلاف میان ژنوتیپ‌ها است و با رشد نهالها اختلاف و جایگاه ژنوتیپ‌ها نسبت به یکدیگر از نظر صفات مذکور تغییر نکرده است. مقایسه میانگین صفات نشان داد که ژنوتیپ‌های 18 و 22 (از سیستان و بلوچستان)، 12 و 14 (از سمنان) و 1 و 6 (از یزد)، از نظر صفات مهمی نظیر ارتفاع نهالها، قطر تنه اصلی و قطرهای بزرگ و کوچک تاج پوشش، برتر از سایر ژنوتیپ‌ها بودند. همچنین ژنوتیپ‌ 22 بیشترین شادابی نهالها را در میان ژنوتیپ‌ها داشت.