مطالعه سیتوژنتیکی برخی گونه‌های جنس Hedysarum موجود در بانک ژن منابع طبیعی ایران

Abstract

تنوع سیتوژنتیکی در 6 جمعیت متعلق به 4 گونه از جنس <em>Hedysarum</em> با استفاده از سیستم آنالیز تصویری مورد ارزیابی قرار گرفت. تعداد کروموزومهای پایه در تمام جمعیت‌های مورد بررسی 8=x بود. اما از لحاظ سطوح پلوئیدی تنوع وجود داشت، که این امر مؤید وجود تنوع کروموزومی در نمونه‌های مورد بررسی بود. براساس جدول دو طرفه Stebbins همه جمعیت‌ها در کلاس A1 قرار گرفتند و اختلاف معنی‌داری (01/0p<) میان جمعیتها برای صفات مورد بررسی مشاهده گردید. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که دو مؤلفه اول و دوم به ترتیب 86/79 و 64/19 درصد از واریانس موجود بین جمعیت‌ها را توجیه می‌نمایند. در مؤلفه اول، صفات طول کل کروموزوم (TL)، طول بازوی بلند (LA)، طول بازوی کوتاه (SA) و شاخص سانترومری (CI) و در مؤلفه دوم، صفت نسبت بازوها (AR) بیشترین سهم را در واریانس بین جمعیت‌ها داشتند. تجزیه خوشه‌ای جمعیت‌ها بر اساس خصوصیات کاریوتیپی آنها را در دو کلاس مجزا قرار داد. بیشترین فاصله (804/3)بین دو گونه<br /> <em>H. coronarium</em> (از گرگان) و <em>H. criniferum</em>(از کرمانشاه) و کمترین فاصله (008/1) بین دو نمونه شارلق و سولگرد متعلق به گونه <em>H. kopetdaghi</em> مشاهده شد. دیاگرام مربوط به پراکنش جمعیت‌ها براساس دو مؤلفه اصلی اول و دوم، جمعیت‌های مورد بررسی را در دو گروه متمایز قرار داد که این امر مؤید نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌ای بود. در تجزیه خوشه‌ای بر اساس دو شاخص ₁A و ₂A نیز جمعیت‌ها از لحاظ تکاملی در دوگروه متمایز قرار گرفتند. بر این اساس، دو گونه <em>H. criniferum</em> (از زنجان) و<em>H. kopetdaghi</em> (از سولگرد) بیشترین فاصله (708/2) را نشان دادند و کمترین فاصله (202/0) بین دو گونه<br /> <em>H. kopetdaghi</em>(از سولگرد)و<em>H. criniferum</em> (از کرمانشاه) مشاهده شد.