تحلیل عدم قطعیت برآوردهای ماهواره‌ای و مبتنی بر پایگاه داده‌های اقلیمی تبخیر- تعرق واقعی (مطالعه موردی: حوضه کرخه)

Abstract

تبخیر- تعرق مولفه­ای مهم در بیلان آبی و یک عنصر کلیدی در مدیریت منابع آب به‌‌ خصوص در مناطق خشک و نیمه­خشک مانند ایران است. هدف از این پژوهش، بررسی عدم قطعیت برآوردهای تبخیر- تعرق واقعی (ET_a) حاصل از یک مدل مبتنی بر سنجش از دور و دو پایگاه داده­های اقلیمی است. برای این منظور مقادیر ET_a حاصل از مدل پریستلی- تیلور(PT- JPL) و دو پایگاه داده GLEAM و ERA-Interim برای حوضه کرخه در دوره زمانی 2017-2013 تهیه شد. جهت تحلیل عدم قطعیت برای هر یاخته مکانی (با تفکیک 25/0× 25/0) در حوضه از روش کلاه سه‌گوشه(TCH) استفاده شد. نتایج تحلیل عدم قطعیت نشان داد که داده­های ET_ERA-Interim_، ET_GLEAMو ET_{PT- JPL} به ترتیب در 38، 13 و 49 درصد یاخته­ها دارای عدم قطعیت کمتری هستند. بیشترین درصد یاخته­ها با کمترین عدم قطعیت در زیر حوضه­های سیمره، کرخه جنوبی و گاماسیاب مربوط به مدل ET_PT-JPL به ترتیب 4/54، 3/72 و 50 و در زیر حوضه­های قره­سو و کشگان متعلق به پایگاه داده ET_ERA-Interim به ترتیب 5/55 و 4/53 درصد بود. بررسی تغییرات ارتفاعی ET_a حوضه کرخه نشان داد که بر مبنای کمترین عدم قطعیت، نتایج دو پایگاه داده و مدل PT- JPL در ارتفاع 1400 تا 1800 متر از سطح دریا عملکرد بهتری دارند. داده­های ET_PT-JPL در اقلیم خشک گرم و داده­های ET_ERA-Interimدر اقلیم نیمه مرطوب معتدل و داده­های ET_GLEAM در اقلیم بسیار مرطوب سرد، منتخب می­باشند.بر اساس الگوی کاربری اراضی و عدم قطعیت برآوردهای تبخیر- تعرق، در یاخته­هایی با کاربری کشاورزی- باغ و جنگل داده­های ET_GLEAM از عدم قطعیت کمتری برخوردار می­باشند. در یاخته­های با کاربری مراتع، داده­های مدل ET_{PT- JPL} و پایگاه ET_ERA-Interim و در یاخته­های با کاربری دیمزار، داده­های ET_ERA-Interim برگزیده شدند. امکان سنجی کاربست داده­های مورد استفاده، نیازمند بررسی­های بیشتر در سایر اقلیم­ها است.