تاثیرات تغییر اقلیم بر پهنه بندی اقلیمی استان گلستان با روش دمارتن گسترش یافته

Abstract

افزایش گازهای گلخانه‌ای سبب شده تا آب و هوای کره زمین تحت تأثیر قرار گرفته و تغییراتی در پهنه‌های اقلیمی به وجود آورد. مطالعه حاضر با هدف بررسی این تغییرات در استان گلستان با تنوع اقلیمی زیاد، بر اساس شاخص طبقه بندی دمارتن گسترش یافته انجام شده است. بدین منظور از داده­های بارش سالانه 60 ایستگاه و نیز دمای­حداکثر و حداقل روزانه 22 ایستگاه هواشناسی در سطح استان طی دورة آماری 1982-2010 به عنوان داده‌های اقلیمی دورة پایه و مشاهداتی استفاده شد و نیز با استفاده از مولد دادهLARS-WG بر اساس خروجی مدل HADCM3، تحت سناریوهای مختلفA1B ,A2 وB1، داده‌های بارش و دما طی دوره­های 2011-2040، 2041-2070 و 2071-2100 تولید شدند. برای هر کدام از این سری داده‌ها، میانگین درازمدت بارش سالانه، میانگین درازمدت دمای سالانه و میانگین حداقل‌های دما در سردترین ماه سال استخراج گردید و با آزمون کردن روش‌های مختلف درونیابی، بهترین روش استخراج و مبنای انجام درونیابی قرار گرفت. با بکارگیری روش دمارتن گسترش یافته، پهنه‌های اقلیمی هر یک از سری داده‌ها به تفکیک ترسیم شدند. طبق نتایج حاصله، روش کریجینگ نسبت به دیگر روش‌ها با خطای کمتری بارش را درون‌یابی می‌کند. از روش رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی نیز برای پهنه‌بندی دما استفاده شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که تحت تأثیر پدیده تغییر اقلیم بارش و دما در استان گلستان افزایش می‌یابد اما مقدار آنها در دوره‌های مختلف متفاوت است بطوری که در دوره‌های آینده نزدیک (2040-2011) افزایش بارش بر دما برتری دارد و باعث مرطوب­‌تر شدن اقلیم‌ها می شود ولی در دوره اقلیم آینده دور (2100-2071) افزایش دما اثر بیشتری دارد و باعث گرم و خشک‌تر شدن اقلیم‌ها می‌شود. از بین سناریوهای اقلیمی، سناریوی A2 شرایط به مراتب نامطلوبتری را برای استان گلستان تصویر نمود و بر اساس نتایج حاصله، اقلیم نیمه­خشک گرم که تاکنون در استان وجود نداشته است در دوره اقلیمی آینده دور، این اقلیم در سناریوی A2برای 5 درصد مساحت استان پیش‌بینی می‌شود.