تأثیر آلودگی کادمیم و سرب بر کیفیت زیستی خاک و رشد گیاه کلزا (Brassica napus)

Abstract

کادمیم و سرب جزء فلزهای سنگین بوده و باعث بروز اثرات سمی در گیاهان می‌شود. خاک به عنوان یکی از اجزای اکوسیستم محیط رشد گیاه و زیستگاه موجودات زنده متنوع، با انواع تنش‌های زیستی روبرو است. کادمیم و سرب اثرات سمی و بالقوه‌ای بر فعالیت و ترکیب موجودات زنده خاک دارند. پارامترهای میکروبی می‌توانند به منظور ارزیابی کیفیت خاک‌های آلوده مورد استفاده قرار گیرند. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر آلودگی کادمیم و سرب بر پارامترهای کیفیت خاک و گیاه به منظور بررسی گیاه­پالایی کلزا بود. این آزمایش به صورت طرح کاملاً تصادفی با بررسی اثر سطوح کادمیم (0، 3، 5 و 10 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک) و سرب (0، 100، 300 و 600 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک) در سه تکرار روی گیاه کلزا (<em>Brassica napus)</em> در شرایط گلخانه‌ای انجام گردید. طول ساقه و ریشه، برخی خصوصیات فیزیولوژیک گیاه، غلظت کادمیم و سرب در اندام هوایی و ریشه و نیز برخی پارامترهای بیولوژیک خاک مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، افزایش آلودگی سرب و کادمیم خاک موجب افزایش معنی‌دار (05/0>P) غلظت این عناصر در اندام هوایی و ریشه و نیز ضریب متابولیک (qco2) گردید. کادمیم و سرب موجب کاهش معنی‌دار (05/0>P) ارتفاع گیاه، کربن بیومس میکروبی (MBC)، تنفس میکروبی و تنفس برانگیخته با سوبسترا (SIR) شدند. پس عناصر کادمیم و سرب باعث تغییراتی در کلزا و ریزجانداران خاک می‌شوند.<br /> کلمات کلیدی: آلودگی خاک، بیومس میکروبی، ضریب متابولیک، فلزهای سنگین.