نخستین گزارش از Alternaria alternata به عنوان عامل لکه برگی Sambucus ebulus در ایران

Abstract

گیاهان دارویی از دیرباز ارتباط نزدیکی با زندگی انسانی داشته و برای درمان برخی بیماری‌های انسانی استفاده شده اند. گیاه آقطی با نام علمی <em>Sambucus ebulus</em> (<em>Caprifoliaceae</em>) از گونه های ارزشمند و دارویی از زمان قدیم است و بومی مناطق جنوبی و مرکزی اروپا، شمال غربی آفریقا و جنوب غربی آسیا (به ویژه شمال ایران) می‌باشد (Westwood 1985; Jabbari <em>et al</em>. 2017). این گونه نقش مهمی در طب سنتی بسیاری از کشورها در مناطق مختلف دنیا دارد (Jabbari <em>et al</em>. 2017). در تابستان سال 1393 بیماری لکه‌برگی روی گیاهان آقطی در استان‌های گیلان و مازندران مشاهده شد. علائم بیماری بر روی برگ‌های آلوده به صورت لکه‌های نکروزه، قهوه ای رنگ با هاله‌ قهوه‌ای تیره و به شکل دایره‌ای تا نامنظم مشاهده گردید. در تابستان سال 1393 و 1394 از گیاهان دارای علائم بیماری در استان‌های گیلان و مازندران نمونه برداری صورت پذیرفت و جداسازی قارچ‌ها در محیط کشت‌های آب آگار 2% (WA 2%) و سیب زمینی دکستروز آگار (PDA) انجام گرفت. خالص سازی جدایه‌های قارچی به روش برداشتن نوک ریسه در محیط کشت PDA انجام شد. به منظور بررسی ریخت شناختی، جدایه‌ها روی محیط سیب زمینی-هویج-آگار (PCA) کشت و در شرایط نور سفید فلورسنت با دوره روشنایی/ تاریکی 8/16 ساعته و دمای 25 درجه سلسیوس به مدت 7 روز قرار گرفتند (Simmons 2007). پرگنه روی محیط PCA به رنگ سبز زیتونی تیره تا قهوه‌ای و قطر رشد آن پس از 7 روز برابر با 70-65 میلی‌متر اندازه گیری شد. کنیدیوفورهای اولیه اغلب به صورت منفرد و به طول 70 میکرومتر می‌باشند و زنجیره‌های کنیدیومی بلند و فاقد انشعاب از کنیدیوم‌های را تولید می‌کنند. کنیدیوم‌ها اغلب به صورت تخم مرغی یا گرزی شکل حاوی 5-3 دیواری عرضی و 1-2 دیواره طولی بوده و به ابعاد 54-20×12-8 میکرومتر می‌باشند (شکل 1، A-D). بر اساس خصوصیات ریخت شناسی قارچ‌های جدا شده به عنوان گونه <em>A. tenuissima</em> شناسایی شدند (Simmons 2007). در مطالعات انجام شده توسط ودنبرگ و همکاران (2015) این گونه در حال حاضر تحت نام <em>A. alternata</em> نامگذاری شده است