پراکنش نماتود سیستی غلات، Heterodera filipjevi، در مزارع گندم استان اصفهان بر اساس درون‏یابی و ارتباط فاکتورهای آب و هوایی با تراکم جمعیت آن

Abstract

این تحقیق به منظور شناسایی، تعیین درصد آلودگی، تراکم جمعیت و ترسیم نقشه پراکنش نماتود سیستی غلات بر اساس درون‏یابی با سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، همچنین بررسی ارتباط عوامل آب و هوایی با تراکم جمعیت و پراکنش گونه غالب در مزارع گندم استان اصفهان انجام شده است. مجموعاً 280 نمونه خاک و ریشه از 140 مزرعه گندم شهرستان‏های استان طی سال‏های 1391-1393 به صورت تصادفی جمع‏آوری گردید. سیست‏ها از نمونه‏های خاک استخراج و تعداد سیست‏ها و تخم و لارو سن دوم درون هر نمونه شمارش گردید. شناسایی گونه بر اساس مطالعات ریخت‏شناسی و ریخت‏سنجی و همچنین مشخصات مولکولی انجام شد. با بهره‏گیری از تکنیک درون‏یابی با استفاده از نرم‏افزار Arc GIS نقشه پیوسته تراکم جمعیت تخم و لارو سن دوم و برآیند جهت پیشرفت بیماری برای استان تعیین شد. جهت و میزان همبستگی جمعیت تخم و لارو سن دوم با برخی عوامل آب و هوایی و ارتفاع از سطح دریا پس از تهیه نقشه‏های پیوسته آنها در محیط GIS با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون تعیین گردید. نتایج این تحقیق نشان داد تنها گونه <em>Heterodera filipjevi</em> از نماتودهای سیستی غلات در استان اصفهان انتشار دارد و از مجموع 140 نمونه خاک 4/56 درصد آنها با میانگین جمعیت 02/6 تخم و لارو سن دوم در گرم خاک به این گونه آلوده بودند. بر اساس درون‏یابی بیشترین میانگین تراکم جمعیت به ترتیب مربوط به شهرستان‏های اردستان، نطنز، کاشان، آران و بیدگل، مبارکه، نائین و اصفهان بود. میزان تراکم جمعیت این نماتود با میانگین دما همبستگی مستقیم و با میانگین بارش، درصد رطوبت نسبی و همچنین ارتفاع همبستگی معکوس نشان داد.