شناسایی جمعیت‌های ایرانی Gaeumannomyces graminis var. tritici با استفاده از مطالعات ریخت‌شناسی، مولکولی و بیماری‌زایی

Abstract

<strong>گونه‌های مختلف </strong><strong><em>Gaeumannomyces</em></strong><strong> به ویژه </strong><strong><em>Gaeumannomyces graminis</em></strong><strong> از مهمترین قارچ‌های بیماری‌زای خاک‌زاد می‌باشند که باعث بروز بیماری خطرناک پاخوره یا پاسوزه غلات و سایر گرامینه‌ها در سراسر دنیا می‌شوند. در این تحقیق 52 جدایه بیمارگر </strong><strong><em>G. graminis</em></strong><strong> از مناطق مختلف مزارع گندم استان‌های تهران، مرکزی، مازندران، گلستان و فارس در دو فصل زراعی85-1384 جمع‌آوری، جدا و خالص‌سازی شد. در آزمون بیماری‌زایی تمام جدایه‌ها روی گندم بیماری‌زا بودند ولی تنها 10 جدایه از این میان روی یولاف نیز بیماری‌زا بودند. شدت بیماری‌زایی بین جدایه‌ها و قدرت بیماریزایی در دو میزبان گندم و یولاف تفاوت معنی‌داری نشان دادند. شدت بیماری‌زایی در 64 درصد از جدایه‌ها روی گیاهچه‌های گندم بیش از 60 درصد برآورد شد. همه جدایه‌ها به استثناء یک جدایه از نقش‌رستم استان فارس پاهای ریسه‌ای (هیفوپودیوم) ساده تولید کردند دامنه تغییرات طول آسکوسپور جدایه‌ها در آزمون بیماری‌زایی گندم 86-67 میکرومتر و در یولاف 81-66 میکرومتر متغیر بود. عامل بیماری</strong><strong>Walker</strong><strong><em>G. graminis </em></strong><strong>(Sacc.) Arx & Olivier var. <em>tritici</em></strong><strong>تشخیص داده شد. به طور متوسط میزان رشد جدایه‌ها روی محیط کشت </strong><strong>PDA</strong><strong> در C^º25، 35/5-81/1 میلی‌متر در روز متغیر بود. همبستگی معنی‌داری بین سرعت رشد و قدرت بیماری‌زایی جدایه‌ها در گندم مشاهده نشد. برای تشخیص دقیق‌تر بیمارگر از آغازگرهای اختصاصی استفاده شد. این آغازگرها با تکثیر دو قطعه اختصاصی 93 و 132 جفت بازی، علاوه براینکه 52 جدایه </strong><strong><em>G. graminis</em></strong><strong> را واریته </strong><strong><em>G. graminis </em></strong><strong>var<em>. tritici</em></strong><strong> تشخیص دادند، آنها را به دو تیپ </strong><strong>A</strong><strong> و </strong><strong>B</strong><strong> تفکیک کردند که 49 جدایه با تکثیر قطعه 93 جفت بازی متعلق به تیپ </strong><strong>A</strong><strong> و سه جدایه با تکثیر قطعه 132 جفت بازی متعلق به تیپ </strong><strong>B</strong><strong> بودند. این آغازگرها در واریته </strong><strong><em>G. graminis</em></strong><strong> var<em>. graminis</em></strong><strong> و </strong><strong><em>Magnaporthe grisea</em></strong><strong> هیچ قطعه‌ای را تکثیر ننمودند. </strong>