جنبه هایی از بیولوژی دو گونه رایج نماتودهای مولد زخم (Pratylenchus thornei و P. neglectus) در مزارع گندم آبی و ذرت مرودشت

Abstract

<strong>جنبه هایی از بیولوژی نماتودهای مولد زخم، </strong><strong><em>Pratylenchus neglectus</em></strong><strong> و </strong><strong><em>P. thornei</em></strong><strong>، به عنوان گونه های رایج مزارع گندم آبی و ذرت منطقه مرودشت، در شرایط آزمایشگاه، گلخانه و میکروپلات مطالعه گردید. آزمایش مقدماتی بیماری زایی با استفاده از خاک آلوده به دو گونه در شرایط میکروپلات بر روی گندم رقم فلات در شرایط آبی و دیم، با کود و بدون کود انجام شد. </strong><strong>همچنین عکس العمل گیاهان زراعی رایج منطقه مرودشت نسبت به نماتودهای مولد زخم، در شرایط گلخانه بررسی گردید. به علاوه مدت زمان لازم برای تکمیل چرخه زندگی و اثر دما بر روی تخمگذاری، تفریخ تخم و میزان تولیدمثل گونه </strong><strong><em>P. thornei</em></strong><strong> در شرایط آزمایشگاه و اتاقک رشد مورد بررسی قرار گرفت.</strong> <strong>نتایج آزمایش بیماری زایی نشان داد دو گونه مورد مطالعه بر روی برخی شاخص های رشدی و عملکردی گندم مانند وزن تر و خشک ریشه، وزن تر و خشک شاخساره، تعداد خوشه و پنجه در بوته تأثیر گذاشتند. تأثیر منفی نماتود بر روی شاخص های فوق در تیمارهای دیم و بدون کود به ترتیب بیشتر از تیمارهای آبی و دارای کود بود. بررسی عکس العمل گیاهان مختلف در شرایط گلخانه نشان داد گندم، کلزا و جو نسبت به </strong><strong><em>P. neglectus</em></strong><strong> و گندم و لوبیا نسبت به </strong><strong><em>P. thornei</em></strong><strong> حساس بوده و باعث افزایش جمعیت نماتود شدند، در حالی که جمعیت هر دو گونه در چغندرقند، گوجه فرنگی و حالت آیش کاهش یافت. مطالعه بیولوژی </strong><strong><em>P. thornei</em></strong><strong> در آزمایشگاه و اتاقک رشد نیز نشان داد که بهترین دما برای تخم گذاری، تفریخ تخم و تکثیر این گونه دمای </strong><strong><em>˚</em></strong><strong>C</strong><strong>25 می باشد. چرخه زندگی نماتود در این دما در مدت 25 الی 26 روز تکمیل گردید.</strong>