ردیابی ویروئید کوتولگی رازک در درختان لیموترش، لیموشیرین، کلمانتین، نارنگی و گریپ‌فروت استان مازندران

Abstract

ویروئید کوتولگی رازک از جنس <em>Hostuviroid</em><em> </em>در مناطق مرکبات کاری سراسر دنیا به عنوان عامل ایجاد کننده اککسیا و زایلوپروز در نارنگی‌ها<em>C. unshiu </em>Marco., <em>C</em>. <em>nobilis</em> Lour.) <em> </em><em>reticulate </em>Blanco<em>,</em>(<em>Citrus</em> و هیبریدهای آنها، اکثر تانجلوها (Macf. <em>C. reticulate × C. paradisi</em>) و تانجورها <em>(C. reticulata × C. sinensis</em> (L.) Osb.) هم‌چنین لیمو شیرین (<em>C.limettioides </em>Hort<em>. ex </em>Tanaka) شناخته شده و در اکثر آنها کوتولگی و ساقه آبله‌ای را ایجاد می‌کند. علائم کاککسیا در نارنگی و دورگه‌های آن شامل زردی عمومی درخت، صمغ زیر پوست، فرورفتگی‌هایی در آوند چوبی و تشکیل برجستگی‌های ریز در سطح کامبیوم پوست که در چوب فرو رفته‌اند است. شدت علائم بسته به رقم میزبان و استرین ویروئید متفاوت است. به منظور بررسی گسترش بیماری در بعضی گونه‌های دارای علائم و بدون علائم در مرکبات رایج استان مازندران، نمونه‌برداری به صورت تصادفی از درختان کلمانتین (<em>C. reticulata</em> Blanco)، ارقام قدیمی نارنگی وازه ساتسوما (<em>C. unshiu</em>) و لیموشیرین که همگی علائم ساقه آبله‌ای و صمغ زیر پوست را در قسمت بالایی ناحیه پیوند نشان می‌دادند و درختان لیمو ترش [( <em>C. limon </em>(L.) Burm. f., Local cultivar )] ، گریپ فروت دانکن (<em>C. paradisi </em>Macf<em>.</em>) که بدون علائم بودند صورت گرفت. استخراج RNA از برگ با استفاده ازماده ترایزول (Invitrogen, Carlsbade, CA) انجام شد. نتایج حاصل از واکنش زنجیره‌ای پلیمراز با ترانویسی معکوس RT-PCR )) با استفاده از آغازگرهای اختصاصی ویروئید کوتولگی رازک و الکتروفورز محصولات روی ژل آگاروز 2% نمایانگر وجود قطعات bp300 مورد انتظار ویروئید کوتولگی رازک در همه درختان ساتسوما (20 از 20) و 77% از درختان کلمانتین (19 از 25)، و به‌ترتیب در 63% (14 از22)، 100% (12 از 12) و 33% (5 از 15) از درختان لیموشیرین، لیموترش و گریپ فروت بود. این درختان فاقد علائم منابع پنهان ویروئید هستند که به نگهداری و گسترش ویروئید کوتولگی رازک کمک می‌کنند بنابراین استفاده از آزمایش‌های دقیق ردیابی مولکولی در مناطقی که برنامه‌های ریشه‌کنی به‌کار گرفته شده لازم است. این اولین گزارش آلودگی لیموترش و گریپفروت به ویروئید کوتولگی رازک از ایران است.