پدیدارشناسی ظاهرگرایی در فهم قرآن

Abstract

مقاله حاضر سیر کوتاهی دربارة پدیده ظاهرگرایی در فهم قرآن از صدر اسلام تا زمان حاضر است. ظاهرگرایی در فرقه‌ها و مذاهب گوناگون اسلامی نمود یافته، ولی نزد همه آنان به یک معنی نبوده است و چه بسا تفسیری که نزد یک فرقه ظاهرگرایانه به شمار رفته، نزد فرقه‌ای دیگر تأویل‌گرایانه شمرده شود. در این سیر کوشش شده با شیوه پدیدارشناسی به بررسی مکاتب ظاهرگرا بپردازیم و از این‌رو، قصد داوری دربارۀ آن‌ها را نداشته‌ایم. هرچند نمی‌توان ادعا کرد که سیر کنونی، جامع همه افراد و مصادیق ظاهرگرایی است، ولی می‌توان گفت که نمودها و مصادیق آشکار و روشن ظاهرگرایی را ارائه می‌دهد. گفتنی است که ظاهرگرایی در این مقاله شامل متن‌گرایی نیز می‌شود.