بررسی موقعیت دانش تمدن‏شناسی در تمدن اسلامی

Abstract

تاریخ تمدن اسلامی از به ثمر رسیدن دانش‌های گوناگون حکایت دارد که سرشتی از جنس مراحل این تمدن یافته‏اند.به همین اعتبار می‏توان از دانش‏های مرحله پیدایش و دوره شکوفایی و روزگار انحطاط تمدن اسلامی یاد کرد. در این میان بررسی تاریخ پیدایش دانش تمدن‏شناسی نشان می‏دهد که این دانش در مرحله انحطاط تمدن اسلامی شکل گرفته و چهارچوب‏های خود را شناخته است. با توجه به اینکه دوره انحطاط تمدن اسلامی را نیز می‏توان به مرحله‏های نخستین و میانه و معاصر تقسیم کرد، پیدایی نخستین متن دانش تمدن‏شناسی در مرحله اول دوره انحطاط و توقف این دانش در دوره میانه انحطاط و پیدایی دومین و سومین نظریه‏پردازی علمی در دانش تمدن‏شناسی در دوره معاصر انحطاط تمدن اسلامی، نکته‏های قابل تأملی دارد. موضوع این مقاله، بررسی پیشینه‏های نظری و عملی گوناگون پیدایش دانش تمدن‏شناسی در تمدن اسلامی و توقف شش سده‌ای آن پس از پیدایش، در میان دانشوران مسلمان است.