بررسی نظام تمدن سازی اسلامی در قرآن کریم (با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل گفتمان)

Abstract

مقاله حاضر تلاشی نظام‌مند و مبتنی بر روش‌شناسی علمی به منظور بازنمایی، تحلیل و تبیین برنامه «تمدن سازی اسلامی» در قرآن کریم است. نگارنده در این نوشتار سعی نموده پس از ارائه کلیّاتی دربارۀ مفاهیم و عناصر اصلی موضوع، شامل گفتمان، تمدن و تمدن سازی اسلامی با بهره‌گیری از تکنیک‏های تجربی تحلیل گفتمان «نظام تمدن سازی اسلامی» در قرآن کریم را طی مباحثی به شرح زیر مورد بررسی قرار دهد:<br /> 1_ بازنمایی و تحلیل نظم گفتمان جاهلیّت به عنوان بافت موقعیتی و بستر تاریخی، فرهنگی و سیاسی اجتماعیِ پیدایش و تکوین تمدن اسلامی؛ 2_ استخراج و شرح برخی وجوه غیریّت سازی قرآن کریم نسبت به نظام جاهلی که تبعاً با هدف تثبیت و توسعه نظام معنایی اسلام صورت گرفته است؛ 3_ مفصل بندیِ نشانه های اصلی و دالّ های کلیدیِ گفتمان‌های رقیب (تمدن سازی اسلامی و جاهلی) که ما را قادر به درک روشن‌تر و شناسایی بهتر نسبت به برخی زوایای پنهان و واقعیت‌های نهفته در لایه‌های فکری و فرهنگی «نظام تمدن سازی اسلامی» در قرآن کریم می‌نماید.