بررسی و تحلیل سنت امداد در جهاد از دیدگاه قرآن

Abstract

نظام هستی تکوین یافته بر پایه حکمت خداوند و کاملا هدفمند بوده و بر اساس قوانین ویژه‌ای مسیر رو‌به‌کمال خود را طی می‌کند؛ این قوانین که در حقیقت مجرای تحقق ارادۀ الهی‌اند، سنت نامیده می‌شوند.<br /> سنت‌های الهی در شکل‌های گوناگونی خودنمایی می‌کنند؛ از میان این سنت‌ها می‌توان به مواردی چون سنت هدایت و گمراهی، سنت آزمایش و ابتلا، سنت ترف و مترفین و ... اشاره نمود؛ یکی از سنت‌های مطرح شده در قرآن کریم سنت امداد است. عام‌ترین معنای این سنت آن ‌است که بین «کاربرد توانایی‌های انسانی برای نیل به یک هدف» و «امداد الهی برای تحقق آن» رابطه‌ای مستقیم و معنا دار وجود دارد. در این مرحله متعلَّق امداد، انسان ـ بدون قید کفر و ایمان ـ است؛ البته امداد الهی در همین سطح نمانده و شکل‌های ویژه‌تری هم به خود می‌گیرد؛ چنان‌که در مرحله بعدی و بالاتر، شامل مؤمنان و در اوجِ خود، دربرگیرنده مجاهدان است.<br /> پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که چگونه می‌توان به خوانشی درستِ از سنت امداد در جهاد از منظر قرآن دست‌یافت؟ برای پاسخ به این پرسش با به‌کارگیری روش کتابخانه‌ای و بهره‌مندی از دو عنصر توصیف و تحلیل به بازکاوی این سنت در قرآن پرداخته شده است.<br /> نتیجه کلّی به‌دست آمده از این پژوهش نشان می‌دهد که سنت امداد در جهاد، نخست: افزون بر پیروی از علل معنوی، از پاره‌ای علل طبیعی نیز تبعیت می‌کند؛ دوم: این سنت، تاریخ‌مند نبوده بنابراین با بسترسازی و فراهم کردن موقعیت مشابه می‌توان از آن بهره جُست.<br /> ‎‏