توسعه مدل ریاضی مسأله مسیریابی حمل‌ونقل مواد سوختی تحت شرایط فازی - مطالعه موردی

Abstract

جابجایی مواد خطرناک همواره با نگرانیهایی در خصوص آسیبهای احتمالی وارده به انسانها و محیط زیست صورت می‌گیرد. از این رو کاهش ریسک نیز باید همراه با هزینه حمل به عنوان معیاری مهم در تمام مراحل انتقال مواد در نظر گرفته می‌شود. در این مقاله، مدل ریاضی دو معیاره با رویکرد مد نظر قرار دادن ریسک و هزینه برای جابجایی مواد خطرناک ارایه می‌شود. هدف، تعیین بهترین مسیر برای انتقال مواد سوختی از انبار توزیع آنها تا هر یک از نقاط تقاضا، بر اساس دو معیار ریسک و هزینه است. ریسک حمل‌ونقل بر اساس سه نوع ریسک شامل ریسک تصادف، ریسک جمعیتی و ریسک زیست محیطی تعریف و مقادیر هر یک از ریسکها به صورت فازی کلامی با نظرات خبرگان و از طریق تکمیل پرسشنامه‌های مربوط ارایه می‌شود. متغیرهای فازی برای استفاده در الگوریتم حل از طریق تعریف عدد فازی مثلثی به صورت اعداد کمّی بیان می‌شود. به منظور بررسی و اعتبارسنجی مدل، استان مازندران و شبکه مسیرهای استان با 62 گره و 81 کمان دارای ویژگی رفت و برگشت به عنوان محدوده مطالعه انتخاب شد. برای حل مسأله با توجه به ماهیت دو معیاره بودن آن، مقادیر متفاوت ریسک و هزینه برای تعیین بهترین مسیر مورد استفاده قرار گرفته و بهترین مسیرها از انبار توزیع تا هر یک از نقاط تقاضا بر اساس ضریب ارجحیت تصمیم گیرنده بین هزینه و ریسک تعیین می‌شود.