تأثیر توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و سرعت پردازش در کودکان و نوجوانان سرطانی بقایافته

Abstract

پژوهش حاضر، با هدف بهبود حافظه فعال و سرعت پردازش در کودکان و نوجوانان بقایافته از سرطان لوسمی لنفوبلاستی حاد که شیمی‌درمانی دریافت کرده‌اند، با بهره‌گیری از توانبخشی شناختی انجام شده است. این مطالعه به لحاظ هدف از نوع کاربردی و از لحاظ شیوه جمع آوری اطلاعات، نیمه آزمایشی است، جامعه مورد مطالعه شامل 60 کودک و نوجوان (32 دختر و 28 پسر) بقایافته از لوسمی لنفوبلاستیک حاد با سابقه شیمی‌درمانی است که در طول یک سال اخیر به مرکز درمانی امام‌ رضا (ع) شهر شیراز مراجعه کرده‌اند. شرکت‌کنندگان به شیوه نمونه‌گیری مبتنی بر هدف و گمارش تصادفی در دو گروه مداخله (آزمایشی) و انتظار (کنترل) قرار داده شدند که هر گروه شامل 30 نفر بوده است (16 دختر و 14 پسر). گروه مداخله طی 12 جلسه 45 دقیقه‌ای با استفاده از نرم‌افزار «آموزش بهسازی توجه و حافظه فعال» (WMT)، تحت توانبخشی شناختی قرار گرفتند. داده‌ها به کمک آزمون هوش وکسلر کودکان نسخه چهار(WISC-4)، در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری (2 ماه پس از پس‌آزمون) جمع‌آوری شد. تحلیل آماری در دو سطح توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و استنباطی (تحلیل کواریانس) به وسیله نرم افزار SPSS نسخه 20 انجام شد. یافته‌ها نشان داد که تغییرات مثبت و معناداری در حافظه کاری و سرعت پردازش گروه آزمایش به این شرح حاصل شده است:01/0p <، میانگین پیش‌آزمون حافظه فعال در گروه آزمایش و کنترل به ترتیب 40/12 و60/11، میانگین پس‌آزمون به ترتیب 25/17 و50/11، میانگین پیش‌آزمون متغییر سرعت پردازش در گروه آزمایش و کنترل به ترتیب: 45/51 و 70/51 و میانگین پس‌آزمون به ترتیب 95/59 و 70/51. بنابراین، به‌نظر می‌رسد توانبخشی شناختی بتواند برای کودکان و نوجوانان بقایافته از سرطان لوسمی حاد لنفوبلاستی مفید باشد.