پاسخ فیزیولوژیک گیاه رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) به کود دامی و پلیمر سوپرجاذب در شرایط تنش خشکی

Abstract

به منظور بررسی اثر کود دامی و پلیمر سوپرجاذب بر برخی صفات فیزیولوژیکی رازیانه در شرایط تنش خشکی، آزمایشی به­صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1394 در دانشگاه شهرکرد انجام شد. سطوح مختلف تیمار تنش خشکی شامل: سه سطح 50 (شاهد)، 100 و 150 میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A به­عنوان فاکتور اصلی و نسبت­های مختلف کود دامی (گاوی) و پلیمر سوپرجاذب در شش سطح شامل: D₁: عدم مصرف کود دامی و پلیمر سوپرجاذب، D₂: 10 تن در هکتار کود دامی + 150 کیلوگرم در هکتار پلیمر سوپرجاذب، D₃: 20 تن در هکتار کود دامی + 100 کیلوگرم در هکتار پلیمر سوپرجاذب، D₄: 30 تن در هکتار کود دامی+ 50 کیلوگرم در هکتار پلیمر سوپرجاذب، D₅: 40 تن در هکتار کود دامی و D₆: 200 کیلوگرم در هکتار پلیمر سوپرجاذب به­عنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج نشان داد که تنش خشکی و کود دامی و پلیمر سوپرجاذب و اثر متقابل آنها بر محتوای پرولین، کلروفیل b، کارتنوئید، عملکرد دانه و عملکرد اسانس این گیاه تاثیر معنی­داری داشتند. همچنین، بیشترین عملکرد دانه (66/146 گرم بر مترمربع)، عملکرد اسانس (99/2 گرم بر مترمربع) و کارتنوئید از تیمار 50 میلی­متر تبخیر با کاربرد D₆ حاصل شد. بیشترین مقدار پرولین از تیمار 150 میلی­متر تبخیر با کاربرد D₄ به­دست آمد. بیشترین کلروفیل b از تیمار 50 میلی­متر تبخیر و کاربرد D₃ تولید شد. بیشترین محتوای آب نسبی برگ و کلروفیل کل از تیمار 50 میلی­متر تبخیر و D₆و بیشترین کلروفیل a از تیمار 50 میلی­متر و D₄ حاصل شد. به­طورکلی، در شرایط 50 میلی‌متر تبخیر و 200 کیلوگرم سوپرجاذب در هکتار حداکثر عملکرد دانه و عملکرد اسانس به­دست آمدند. از طرف دیگر در شرایط 100 میلی متر تبخیر و با کاربرد 40 تن کود دامی در هکتار اثرات سوء تنش خشکی بر صفات عملکرد دانه و عملکرد اسانس کاهش یافت. همچنین، در تیمار 150 میلی متر تبخیر و کاربرد کود دامی و پلیمر سوپرجاذب (به­ترتیب 30 تن و 50 کیلوگرم در هکتار) اثرات تنش خشکی بر صفات عملکرد دانه و عملکرد اسانس نسبت به سایر تیمارها کاهش یافت.