برآورد مدل ارتفاعی البرز شمالی با استفاده از زیرساخت گسلی منطقه

Abstract

توپوگرافی، غالباً حاصل چگونگی حرکت صفحه‌های تکتونیکی و گسل‌ها نسبت به هم است و اگر پس از شناسایی کامل ویژگی‌های تکتونیکی گسل‌های منطقۀ مورد بررسی، این اندرکنش‌ها را مدل‌سازی کنیم، به مدلی کاربردی خواهیم رسید که توپوگرافی منطقه را بازسازی می‌کند. با توجه به لرزه‌خیزی زیاد کشور ایران و ضرورت تحقیق این موضوع، سعی بر آن است که در منطقه‌ای نسبتاً لرزه‌خیز، توپوگرافی منطقه بازسازی شود؛ سپس از مجموعه تغییرات مشاهده‌شده در نمای زمین و مقایسه با توپوگرافی حاصل از مطالعات ماهواره‌ای، به کنترل ساختاری بر گسل‌های منطقه دست پیدا شود. با انجام این تحقیق، بر اساس مدل‌سازی رابطۀ بین تکتونیک و توپوگرافی در منطقۀ البرز شمالی، به معیاری جهت شناخت مشخصات گسل‌ها خواهیم رسید. بدین منظور با استفاده از مدل ارتفاعی واقعی منطقه از یک‌سو و همچنین تغییر شاخص‌های مربوط به گسل‌ها و ایجاد چینش‌های مختلف از ترکیب گسل‌ها، به تخمین ارتفاعات منطقه پرداختیم و با درنظرگرفتن بازۀ تغییرات برای پنج شاخص نرخ لغزش افقی در راستای امتداد و شیب، نرخ لغزش قائم، زمانِ فعالیت و شیب گسل، در قالب استفاده از شبکۀ عصبی، بهترین مقدار را برای این شاخص‌ها محاسبه کرده و با این مقادیر جدیدِ شاخص‌ها، توپوگرافی منطقه را مدل‌سازی کردیم. نتایج حاکی از وجود اختلاف بین 85- تا 236 متر بین مدل ارتفاعی محاسبه‌شده و مدل ارتفاعی واقعی منطقه است. همچنین خطای جذر میانگین مربعات 1/61 متر بین دو مدل ارتفاعی مذکور به دست آمد. نتایج تحقیق با توجه به متغیر فرض‌کردن تنها پنج شاخص و دخیل‌کردن 9 گسل در محاسبات و در نظر نگرفتن عوامل فرسایش و رسوب‌گذاری در شکل نهایی توپوگرافی زمین، نتایج قابل قبولی است.