پهنه‎بندی ایران برپایه دماهای فرین بالا

Abstract

هدف از این پژوهش، پهنه‌بندی ایران بر پایه گرماهای فرین است. برای این منظور از داده‎های روزانه دمای 663 ایستگاه اقلیمی و همدیدی کشور در بازه‎ زمانی 1/1/1340 تا 11/10/1383 بهره‎برداری شده است. با استفاده از روش کریجینگ داده‎ها روی یاخته‎های 15×15 کیلومتر درون‎یابی شدند. به‌این‌ترتیب آرایه‎ای به ابعاد 7187 × 15992 تشکیل شد. برای شناسایی روزهای فرین گرم از نمایه‎ انحراف بهنجار شده‎ دما (NTD) بهره بردیم. سپس داده‎ها برحسب مقدار این نمایه و گستره‎ حاکمیت گرما (NTD>0) مرتب شد و 264 روز اول که شرط NTD>2 را برآورده می‎کرد درحکم نمونه انتخاب شد. سرانجام یک آرایه به ابعاد 7187 × 264 تشکیل شد. تحلیل خوشه‌‌ای به روش وارد روی این آرایه نشان داد که ایران را می‌‌توان از نظر گرماهای فرین به پنج ناحیه تقسیم کرد. ناحیه غربی شدیدترین گرماهای فرین را در طول دوره آماری سپری کرده است. این ناحیه بیش و پیش از دیگر نواحی از سامانه‌‌های ایجادکننده گرماهای فرین متأثر می‌‌شود. ناحیه جنوب و جنوب شرقی نیز کمترین گرماهای فرین را پشت سر گذاشته‌اند. بیشترین رویدادهای گرم فرین ناحیه غربی در ماه­های دی و بهمن و در ناحیه جنوب و جنوب شرقی در اردیبهشت و مرداد روی­داده است.