مهندسى فرهنگ، مبناى سبک زندگى اسلامى

Abstract

پایه سبک زندگى اسلامى که در صدرِ گزاره‏هاى مدیریت فرهنگى کشور قرار دارد، مهندسى فرهنگ است. در مهندسى فرهنگ، از پیش‏فرضهاى فرهنگى، مبانى فرهنگى، اهداف فرهنگى، اصول فرهنگى و سیاستهاى فرهنگى سخن به میان مى‏آید. بررسى مبانى مهندسى فرهنگ از دیدگاه قرآن کریم، سنگ زیرین سبک زندگى اسلامى است که در فضاى کنونى کشور، از اهمیت بسیارى برخوردار است. مرحوم استاد على صفایى حائرى از قرآن‏پژوهانى است که با درک شرایط فرهنگى نظام، در آثار قرآنى خود، مستقیم و غیرمستقیم، به این مبانى پرداخته است. در این مقال، به روشن‏گرى درباره مبانى قرآنى مهندسى فرهنگ از دیدگاه ایشان و زمینه‏سازى جهت تبیینِ مبانى سبک زندگى اسلامى مى‏پردازیم.<br />این پژوهش، با الهام از روش توصیفى - تحلیلى، آثار قرآنىِ مکتوبِ استاد را مورد مطالعه و بررسى قرار داده و بر اساس طرح نویسنده در دسته‏بندىِ مقوله‏ها و مؤلفه‏هاى فرهنگ، دیدگاه‏هاى قرآنى - فرهنگى استاد صفایى استخراج و توصیف شده و سپس بر مبناى دیدگاه‏هاى قرآنى ایشان، این دیدگاه‏ها تبیین و تحلیل شده‏اند.<br />از این نگاه، قرآن کریم، نقطه آغاز و انتهاى فرهنگ جامعه را، تربیت انسان برشمرده است. باید در مهندسى فرهنگ بر تربیت انسان - چه از طریق آموزش، چه از مسیر پژوهش، چه از راه تربیت و چه از راه تبلیغ متمرکز شد تا فرهنگ جامعه تعالى پیدا کند و به دنبال آن سبک زندگى اسلامى در معناى واقعى آن، به حقیقت پیوندد. تربیت از خانواده آغاز، و با تعلیم و تربیت (مدرسه و دانشگاه) تقویت و از طریق رسانه، جهت‏دهى مى‏شود. به دیگر سخن، تربیت میان سه سطح فرهنگ، یعنى فرهنگ عمومى (خانواده) و فرهنگ تخصصى )مدرسه و دانشگاه و حوزه( و فرهنگ حرفه‏اى (رسانه) پیوند برقرار مى‏سازد.