اختلاف و اشتراک نظرات فخررازی و علامه طباطبایی در خصوص اعجازدر قرآن

Abstract

اعجاز، یعنی عاجز کردن و ناتوان ساختن و در اصطلاح؛ یعنی انجام دادن کار یا ارائه کردن کلامی که کسی نتواند نظیر آن کار را انجام دهد یا همانند آن کلام را بیان کند‌. پس، به آیات و عجایبی که پیغمبران برای اثبات نبوت خویش می‌آورند، معجزه می‌گویند‌. مانند: اژدها شدن عصای حضرت موسی(ع) زنده شدن اموات از دم عیسی (ع) و نازل شدن قرآن برقلب مبارک حضرت محمد (ص). در این مقاله برآنیم تا به روش توصیفی- تحلیلی، اشتراکات واختلافات علامه طباطبایی وفخر راری و دیدگاه ایشان را در باره اعجاز در قرآن نقد و برسی نماییم. در باره اعجاز قرآن نظرات موافق ومخالفی وجود دارد بین دو مفسر بزرگ علامه طباطبایی و فخر رازی، چنانچه که علامه می فرماید: قرآن کریم تنها از راه فصاحت و بلاغت، افراد را دعوت به مبارزه نمی‌کند، بلکه از جهت معنی نیز پیشنهاد معارضه می‌نماید‌.امّا فخر رازی می‌گوید؛ معجزه امری خارق‌العاده، مقرون به تحدّی با عدم معارضه که دارای قیودی می‌باشد، از جمله: 1- قید امر، 2- قیدخارق‌العاده، 3- قید مقرون به تحدّی، 4- قید عدم معارضه.و با توجه به مطالعات انجام شده به این نتیجه میرسیم که؛ به طور کلی قرآن کریم سه امتیاز بر تمامی معجزات پیامبران پیشین دارد: 1- قرآن بدون مرز زمان و مکان می باشد. 2- قرآن معجزه ای روحانی است یعنی الفاظ قرآن از حروف و کلمات معمول ترکیب یافته آنچنان معانی بزرگ در بردارد که در اعماق دل و جان انسان نفوذ می‌کند‌. این معجزه‌ای است که تنها با مغزها و اندیشه‌ها و ارواح انسان‌ها سر و کار دارد‌.