بررسی تأثیر شرایط هیدرودینامیک و مورفولوژی رودخانه بهمنشیر بر روی خصوصیات زمین‌شناسی مهندسی نهشته‌های سری جزر و مدی بهمنشیر

Abstract

رودخانه بهمنشیر یک رودخانه جزر و مدی دوسویه در جنوب‌غربی استان خوزستان می­باشد که از رودخانه کارون در محلی به‌نام سه شاخه حفار (محل اتصال رودخانه­های کارون، اروندرود و بهمنشیر) در نزدیکی خرمشهر منشعب شده و بعد از طی مسیری در حدود 80 کیلومتر به خلیج‌فارس منتهی می­گردد. نهشته­های عهد حاضری که در امتداد این رودخانه وجود دارند، شامل دو افق رسی می­باشند که توسط یک افق ماسه‌ای- سیلتی از یکدیگر جدا شده­اند. این نهشته­ها که در یک محیط جزر و مدی ته نشست یافته­اند به عنوان سری جزر و مدی بهمنشیر شناخته می­شوند. مطالعات هیدرودینامیکی و محیط­رسوبی این رودخانه نشان می­دهد که جریانات جزر و مدی از طریق رودخانه اروندرود در بالادست و از طریق خلیج­فارس در پایین­دست وارد رودخانه بهمنشیر می­شوند. در منطقه میانی رودخانه نیز به علت مورفولوژی مئاندری آن، شدت انرژی و تراز جزر و مد کاهش پیدا می­کند. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر شرایط هیدرودینامیکی و مورفولوژیک خاص این رودخانه بر روی خصوصیات زمین­شناسی مهندسی نهشته­های سری بهمنشیر می­باشد. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که در مناطق بالادست و پایین­دست رودخانه به علت حضور جریانات جزر و مدی دوسویه، شرایط رسوبی و محیط شیمیایی تقریباً یکسانی به وجود آمده است که این شرایط سبب ایجاد مشابهت­هایی در خصوصیات زمین­شناسی مهندسی از قبیل خصوصیات فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی نهشته‌های سری بهمنشیر شده است. همچنین در منطقه میانی رودخانه به علت کاهش شدت انرژی جریان به دلیل مئاندری شدن این قسمت از رودخانه، درصد کانی­­های رسی نسبت به کانی­های غیررسی افزایش یافته است. همین امر موجب شده خصوصیات زمین­شناسی مهندسی منطقه میانی رودخانه نسبت به مناطق بالادست و پایین­دست آن تغییرات زیادی نشان دهد.