نقش لیتولوژی و ساختارهای تکتونیکی در گسترش کارست، تغییر آبدهی و کیفیت چشمه‌های کارستی منطقه آبگرم قزوین

Abstract

منطقه مورد مطالعه در 90 کیلومتری جنوب غربی شهر قزوین و در زون ساختاری ایران مرکزی واقع شده است. واحد­های سنگی محدوده مورد مطالعه، تنوع گسترده‌ای از سنگ­های کربناته و سنگ‌های آواری و آذرآواری از سن کامبرین تا الیگو- میوسن را شامل می‌شوند و دارای گسترش سطحی قابل ملاحظه‌ای هستند. مطالعات انجام شده بر پایه ارزیابی 369 چشمه موجود در منطقه آوج- آبگرم استوار است. از 369 چشمه موجود 23 چشمه از نوع کارستی بوده و در بخش آهکی سازند قم، سازند لار و سنگ آهک­های کرتاسه قرار دارند. تغییرات آبدهی این چشمه­ها، تحت تأثیر لیتولوژی، موقعیت و میزان شکستگی­های تکتونیکی، شدت کارستی شدن سنگ­های کربناته منطقه، میزان بارندگی و همچنین نوع و بزرگی آبخوانی است که این چشمه­ها را تغذیه می‌کنند. بر اساس آنالیز شیمیایی صورت گرفته روی پنچ نمونه آب اخذ شده از چشمه­های بزرگ کارستی منطقه، تیپ و رخساره آب چشمه­ها، بی­کربنات سدیک و کلروسدیک است. هیدروژئوشیمی آبخوان­های کارستی منطقه، متأثر از قابلیت انحلال سنگ‌های کربناته سازندهای قم و لار، تغذیه سطحی از سازند قرمز فوقانی و اختلاط با شورابه‌های عمقی بالارونده در سنگ آهک­های کرتاسه می‌باشد که منشاء هیدروترمالی برای آن محتمل است.