بررسی ناپایداری شیب‌های سنگی بر اساس پارامتر‌های ژئومکانیکی در منطقه معدنی آلومینای جاجرم

Abstract

منطقه معدنی آلومینای جاجرم در شمال کویر جاجرم در حاشیه جنوبی زون تکتونیکی کپه­داغ و در انتهای شرقی البرز شرقی قرار گرفته است. به دلیل شرایط تکتونیکی این ناحیه ساختارها و ناپیوستگی­های متعدد و عمده‌ای در منطقه به وجود آمده است که از جمله مهم­ترین و بزرگ­ترین ساختارهای این ناحیه می‌توان به تاقدیس کوه زو اشاره نمود. این تاقدیس عموماً روند شرقی ـ غربی از خود نشان می­دهد. در این منطقه سازند‌های مبارک با سن کربنیفر، سازند الیکا با سن تریاس و سازند شمشک با سن ژوراسیک رخنمون پیدا کرده‌اند. ارتفاعات این منطقه دارای روند شمال شرقی ـ جنوب غربی است که با ساختار تکتونیکی البرز شرقی مطابقت دارد. به منظور بررسی ناپایداری و ریزش در این منطقه معدنی، برداشت مشخصات ناپیوستگی­ها انجام شده و سپس جهت طبقه بندی توده­های سنگی، از سه روش رده‌بندی ژئومکانیکی (RMR)، شاخص کیفی تونل زنی در سنگ (Q) و اندیس مقاومت زمین‌شناسی (GSI) استفاده شده است. بر اساس طبقه بندی GSI، ویژگی­های ژئومکانیکی توده‌سنگ­های این منطقه معدنی تعیین شده و در نهایت براساس پارامتر‌های ژئومکانیکی و ناپیوستگی­های ساختاری، تحلیل پایداری صورت پذیرفته است. بر اساس این تحلیل عامل اصلی ناپایداری در این محدودۀ معدنی را می‌توان به تأثیر ناپیوستگی­های موجود مرتبط دانست.