مقایسه طبقه‌بندی نوع زمین در آیین‌نامه‌های ساختمانی ایران و اروپا و اثرات آن بر طیف‌های طراحی (مطالعه موردی شهر بم)

Abstract

تعیین واکنش دقیق ساختمان در برابرحداکثر شتاب زمین و اثر ساختگاه به منظور کاهش خطر لرزه‌ای امری ضروری است. اثرات ساختگاهی، نقش اساسی را در تخریب ساختمان‌ها ایفا می‌نماید. بر اساس آیین‌نامه‌های طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله، نیروی جانبی وارد بر یک سازه، تابعی از طبقه‌بندی نوع زمین می‌باشد. طبقه‌بندی انواع زمین، عمدتا تابع شرایط زمین‌شناسی، و ژئوتکنیکی بوده و بر اساس آزمون‌های آزمایشگاهی و صحرایی تعیین می‌شود. در این راستا مطالعات ژئوسیسمیک، بر مبنای میانگین سرعت امواج برشی تا عمق 30 متری از سطح زمین، از اهمیت خاصی برخوردار است. ضخامت، سرعت و توالی لایه‌ها، به ویژه استقرار یک لایه آبرفتی کم سرعت بر روی یک لایه پرسرعت، تأثیرات قابل توجهی بر طیف‌های طراحی دارد. در آیین‌نامه اروپا ، هنگامی که یک لایه آبرفتی کم سرعت بر روی یک لایه پرسرعت با شرایط خاص قرار بگیرد، از این نوع زمین به عنوان زمین نوع E یاد می‌شود. در این مقاله، ضمن بررسی خاک نوع E آیین‌نامه اروپا و تأثیر آن در طیف طرح، میزان سازگاری طیف‌های طراحی حاصل از یک مطالعه موردی (ریزپهنه‌بندی لرزه‌ای شهر بم) با طیف‌های به دست آمده بر اساس خاک نوع E آیین‌نامه اروپا و آیین نامه‌ طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد 2800)، نشان داده می‌شود. نتایج نشان می‌دهد، بدون در نظر گرفتن ضوابط زمین نوع E، ساختگاه در زمین نوع B (آیین‌نامه اروپا) یا I (استاندارد 2800) قرار می‌گیرد. طیف‌های طراحی حاصل از مطالعات شهر بم، تطابق خوبی با طیف‌های حاصل از آیین‌نامه اروپا بر اساس زمین نوع E نشان می‌دهد و با طیف‌های طراحی بر اساس زمین نوع B یا I سازگار نیست. در این راستا اختصاص طبقه‌‌ای به زمین‌هایی که در آن یک لایه آبرفت سست بر روی یک لایه سخت قرار دارد اجتناب ناپذیر می‌باشد.