استفاده از روش منشأیابی در تعیین سهم واحدهای سنگ‌شناسی حوضه پلدشت در تولید رسوب

Abstract

به دلیل‌ وجود مشکلات زیاد در کاربرد روشهای‌ سنتی‌، روش انگشت­نگاری، ردیابی یا بعبارتی منشأیابی به‌ عنوان‌ روشی جایگزین‌ و مناسب مورد توجه ‌محققین‌ مختلف‌ قرار گرفته‌ است. در این روش‌، خصوصیات فیزیکی‌، ژئوشیمیایی‌ و آلی‌ رسوب و منابع رسوب برای‌ تعیین‌ منابع‌ اصلی‌ رسوب و اهمیت نسبی‌ آنها مورد استفاده قرار می­گیرند. در روش یاد شده با استفاده از ترکیبی مناسب از خصوصیات جدا کننده منابع‌ رسوب، سهم منابع رسوب در تولید رسوب تعیین می­شود. در این تحقیق، سعی شده است با بهره­گیری از ترکیبی مناسب از عناصر ژئوشیمیایی که قادر به جداسازی واحدهای سنگ­شناسی در یکی از زیر حوضه­های حوضه ایستگاه پخش سیلاب پلدشت واقع در شهرستان ماکو از استان آذربایجان غربی است سهم واحدهای یاد شده تعیین شود. بعد از برداشت 106 نمونه معرف از واحدهای سنگ­ شناسی و 6 نمونه رسوب از انتهای حوضه نسبت به تجزیه 18 عنصر ژئوشیمیایی اقدام شد. با بهره­گیری از روش تحلیل تشخیص، حدود 12 عنصر از 18 عنصر به عنوان ترکیب مناسب انتخاب شدند. در آخر با استفاده از ترکیب یاد شده و مدل­های چند متغیره ترکیبی سهم واحدهای مارن، کنگلومرا، آهک و دولومیت، شیل و اسلیت و رسوبات کواترنری به ترتیب برابر با 9/53، 75/29، 85/8، 5/7 و 0 درصد بدست آمد. میانگین خطای نسبی تقریبا برابر با 5/17 درصد و متوسط ضریب کارایی مدل حدود 99/0 است. روش منشأیابی رسوب به عنوان روشی با ارزش برای کسب اطلاعات از منابع رسوب تشخیص داده شد.