ارزیابی ژئومکانیکی واحدهای رسوبی سازند آغاجاری در پهنه زاگرس

Abstract

رسوبات جوان سازند آغاجاری در جنوب و جنوب‌غربی ایران دارای بیرون‌زدگی‌های گسترده‌ای می‌باشند. به دلیل این گستردگی، ساختگاه تعداد زیادی از پروژه‌های عمرانی در این سازند واقع شده‌اند. بنابراین آشنایی با ویژگی‌های سنگ‌‌شناسی و پارامترهای ژئومکانیکی واحدهای مختلف این سازند در پهنة زاگرس می‌تواند جهت تهیه یک بانک اطلاعات ژئوتکنیکی، مفید واقع شود. این بانک اطلاعاتی در مطالعات اولیه بسیاری از پروژه‌های مهندسی و تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی مهندسی این پهنه، مورد استفاده خواهد بود. در این بررسی ضمن تفکیک این سازند به سه بخش شمال‌غربی، مرکزی و جنوب‌شرقی در پهنة زاگرس، پارامترهای ژئومکانیکی آنها بر اساس داده‌های بدست آمده از آزمون‌های آزمایشگاهی مکانیک سنگ و همچنین اطلاعات حاصل از پروژه‌های اجرا شده در این پهنه، مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفته است. به علاوه ضرایب تبدیل مقاومتی بر اساس نتایج آزمون‌های ساده و ارزان قیمت ارائه شده است. پایداری هر یک از واحدهای سنگی این سازند در برابر فرآیندهای هوازدگی با استفاده از آزمایش دوام‌پذیری نیز مورد ارزیابی قرار گرفته است. در آزمایش‌های سه‌محوری ضمن تعیین سطوح مختلف تنش اصلی در هنگام شکست، پارامترهای <em>φ</em>، <em>c</em>، <em>m_i</em> و <em>_ci</em><em>σ</em> محاسبه و شرایط انتقال از رفتار شکننده به شکل‌پذیر نیز مورد ارزیابی قرار گرفته است. ارزیابی اجمالی نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که واحدهای سنگی سازند آغاجاری واقع در بخش مرکزی نسبت به دو بخش شمال‌غربی و جنوب‌شرقی این پهنه، دارای مقادیر مقاومتی بالاتری هستند. این نتیجه ممکن است به این فرضیه منجر شود که واحدهای این بخش احتمالاً به دلیل قرار گرفتن در محدوده عملکرد گسل‌های امتدادلغز هندیجان و کازرون، فرآیندهای دیاژنتیکی را سریع‌تر طی کرده‌‌اند.