تلفّظ چند واژه در شاهنامه

Abstract

تلفظ واژه ­ها در متون کهن فارسی، به دلیل فاصلۀ زمانی ما نسبت به آن متون و تغییرات و تحولاتی که در زبان فارسی اتفاق افتاده، همیشه مسأله­ انگیز بوده است. در این مقاله به تلفّظ چند واژه در<em> شاهنامه</em> پرداخته شده‌است که دربارۀ خوانش آنها توافقی میان اهل ادب وجود ندارد یا تصوّر رایج در مورد آنها نادرست است. برخی از این واژه‌ها در همۀ چاپ‌های <em>شاهنامه</em> به صورت نادرست حرکت‌گذاری شده‌اند و برخی در شماری از چاپ‌ها. در میان تصحیحات گوناگون <em>شاهنامۀ</em> فردوسی، بیشتر بر چاپ خالقی مطلق و چاپ جیحونی تأکید شده، زیرا مصحّحان این دو چاپ بیش از دیگران به حرکت‌گذاری واژه‌ها پرداخته‌اند و البته در این کار گاه درست عمل کرده‌اند و گاه دچار لغزش شده‌اند و به تلفّظ درست راه نیافته‌اند. از طریق دقّت در چگونگی قافیه‌پردازی فردوسی و نیز پاره‌ای از دیگر هماهنگی‌های لفظیِ شعر او می‌توان به خوانش درست دست یافت، به شرطی که سراسر متن <em>شاهنامه</em> را بررسی کرده ‌باشیم و نگاهمان موردی نباشد. این مقاله با چنین رویکردی نوشته شده است.