ارزیابی معادلات زه کشی زیرزمینی دشت شادگان استان خوزستان در حالت جریان غیر ماندگار

Abstract

امروزه استفاده صحیح و پایدار از منابع آب و خاک موجود در اولویت دستور کار سازمان‌های اجرایی قرارگرفته است. ازاین‌رو، طراحی بهینه سامانه‌های زه­کشی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. بدین منظور باید ضرایب تخلخل مؤثر و هدایت هیدرولیکی خاک با دقت قابل قبولی تعیین شوند و انواع معادلات زه­کشی زیرزمینی غیرماندگار نیز در شرایط مزرعه موردبررسی واقع شوند. این پژوهش در سیستم زه­کشی زیرزمینی موجود در دشت شادگان واقع در استان خوزستان انجام شد. با اندازه‌گیری زمان، ارتفاع سطح ایستابی و دبی خروجی از لترال زه­کش، ضرایب هیدرودینامیکی خاک تعیین شد. همچنین، با حل معکوس، ضرایب تخلخل مؤثر و هدایت هیدرولیکی خاک اراضی دشت شادگان تخمین زده شد. به‌طور متوسط با روش Taylor تخلخل مؤثر m³.m^-3 0117/0 و با روش Skaggs هدایت هیدرولیکی خاک m.d^-1 31/0 محاسبه شد. در ادامه با استفاده از داده‌های اندازه‌گیری شده زمان و ارتفاع سطح ایستابی و همچنین استفاده از معادلات زه­کشی متداول غیرماندگار فاصله زه­کش‌ها تخمین زده شد. فاصله محاسبه‌شده با فاصله m 50 موجود مورد بررسی قرار گرفت. ارزیابی صورت گرفته نشان داد که به­ترتیب معادلات Glover، Dumm، Van Schilfgaarde ، Bouwer وVan Schilfgaarde ، Glover اصلاح‌شده و Hammad، از اولویت برخوردارند. در استفاده از معادلات زه­کشی غیر ماندگار باید توجه داشت که نمی‌توان به‌صورت مطلق معادلات را اولویت‌بندی نمود بلکه در هر منطقه باید این معادلات به‌صورت جداگانه ارزیابی قرار گیرند و بهترین معادله با توجه به شرایط موجود در مزرعه انتخاب شود.