باستان‌گرایی: شیوه‌ای بیانگر برای نوسنت‌گرایان (با نگاهی بر آثار پیشگامان جریان سقاخانه)

Abstract

مدرنیست‌های ایرانی در دهه‌های 1320 تا 1350 هجری شمسی در پی یافتن بیانی شخصی و جنبشی آوانگارد، از نقش‌مایه‌های بومی و ایرانی بهره گرفتند. این اقدام، جریانی تازه در مدرنیسم هنری کشور به راه انداخت که امروزه با عنوان نوسنت‌گرایی شناخته می‌شود. عناصر متأثر از هنرهای باستانی ایران، یک گروه از نقوش مورد استفادة نوسنت‌گرایان بودند. نوشتار حاضر می‌کوشد به این پرسش پاسخ گوید که «آیا نقوش باستانی در آثار پیشگامان جریان سقاخانه در دهه‌های 1320 تا 1350 هجری شمسی رسالت پیام‌رسانی نیز بر عهده داشته‌اند یا تنها از منظر زیبایی‌شناسی و آذین‌گری بر آثار نشسته‌اند؟» نویسندگان گمان می‌کنند که توانسته‌اند با تحلیل موردی برخی نقوش باستانی در بستر آثار مدرن نشان دهند: «این آرایه‌ها با بهره‌مندی از قالب‌شکنی در ذهن مخاطب، می‌توانند درک وی را به‌سوی معانی تازه و منطبق بر دریافت‌های دنیای معاصر رهنمون گردانند.» این پژوهش، بازخوانی جدی و جزئی‌نگر آثار پیشگامان مدرنیسم کشور را اصلی ضروری برای تولید، درک و تفسیر آثار جدیدتر می‌داند و باهدف گسترش بازخوانی‌های مجدد آثار مدرن و آشنایی مخاطب با شیوه‌های گوناگون رمزگشایی آثار، پیش رفته است. در بررسی نقش‌مایه‌های کهن، روش تاریخی ـ تحلیلی و در بخش جمع‌آوری منابع شیوة اسنادی مدنظر بوده و برای بررسی آثار معاصر از روش تحلیلی ـ تطبیقی استفاده‌شده است. آثار مورد بررسی نیز به‌صورت هدفمند، از میان مجموعة موزه‌ها، آرشیوها، مجموعه‌های شخصی و تصاویر کتابخانه‌ای برگزیده‌شده‌اند.<br /> <br />