سبک‌شناسی قصیده «تحدی» اثر معین بسیسو (سطح آوایی، صرفی و نحوی)

Abstract

سبک ادبی، بیانگر نحوة تعامل ادیب با امکانات زبانی است که در سطوح مختلف آن نمایان می­شود. الگوهای تکرارشونده در اثر، سبکی را از دیگر شیوه­های بیانی متمایز می­کند. شعر مقاومت فلسطین به عنوان یکی از مضامین پرتکرار در شعر عربی، به واسطة محتوا و رویکردهای شاعران، دارای سبکی خاص است که نحوة گزینش شاعر فلسطینی را در زبان نشان می­دهد. قصیدة «تحدی» از دیوان «معرکة» معین بسیسو از جمله مهم­ترین و تأثیرگذارترین سروده­های اوست که در بحبوحة آتش­سوزی بزرگ مصر در سال 1952م منتشر شد و به­دلیل مضامین انقلابی و اعتراضی آن، شاعر تحت تعقیب پلیس امنیتی مصر قرار گرفت. شعر بسیسو بازتاب روحیة سازش­ناپذیری، انقلابی و مبارز اوست. پژوهش حاضر بر آن است تا به شیوة توصیفی- تحلیلی و آماری به بررسی سبک­شناسانة قصیده «تحدی» بپردازد و ضمن مشخص­کردن ویژگی­های سبکی اثر، چگونگی ارتباط سطح زبانی و محتوایی آن را روشن­کند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که بسیسو زبان آهنگین و یک­صدایی را انتخاب کرده است و این یک­صدایی را می­توان در گزینش حروف مجهور و واژگانی که از ساختمان صرفی یکسان در قالب جمع مکسر شکل گرفته، مشاهده کرد. استفاده از واژگان صریح و حسی در قالب ساختار نحوی معیار، نه تنها اندیشه شاعر و واقعیت جامعه او را نمایان ساخته، بلکه با عواطف و احساسات عرب نیز پیوند استواری برقرار کرده است.