ارزیابی الگوی توزیع مکانی هیدروکربن‌های آروماتیک چند‌حلقه‌ای (PAHs) و آلکان-های نرمال بر اساس غلظت و منشا در رسوبات سطحی تالاب شادگان، استان خوزستان

Abstract

تالاب شادگان به عنوان بزرگترین تالاب ایران همواره در معرض ورود هیدروکربن‌ها از طریق ورودی‌های اصلی تالاب شامل رودخانه جراحی، جزرومدهای خلیج فارس از پایین دست، ته نشست اتمسفری و نشت احتمالی از خطوط انتقال نفت می باشد. با توجه به اهمیت، گستردگی تالاب و تعدد منابع انتشار هیدروکربن‌ها در آن، هدف از این مطالعه پهنه‌بندی هیدروکربن‌ها بر اساس غلظت و منشا آنها با استفاده از روش‌های زمین آماری می باشد. نمونه های رسوب سطحی در عمق 5-0 سانتیمتری از بستر تالاب در 202 نقطه به روش سیستماتیک-تصادفی برداشت شدند. آنالیز هیدروکربن ها با استفاده از دستگاه GC–MS انجام شد. نقشه‌های پهنه بندی غلظت و منشا ترکیباتPAH بر اساس غلظت‌کل این ترکیبات و نسبت MP/P و آلکان‌های نرمال به ترتیب بر اساس غلظت کل آلکانهای نرمال و شاخص CPI تهیه شدند. برای تهیه نقشه های توزیع مکانی از روش‌ کریجینگ معمولی استفاده ‌شد. در ابتدا نرمالیته داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف بررسی شد. به منظور تحلیل ساختار مکانی از واریوگرام استفاده شد. برای ارزیابی دقت تخمین‌گر و بررسی خطای درون‌یابی از روش‌های اعتبار سنجی متقاطع استفاده شد و خطای برآورد با استفاده از شاخص‌ آماری ریشه‌ی میانگین مربعات خطا ((RMSE محاسبه شد. برای ترسیم واریوگرام و تهیه نقشه‌های پهنه بندی، از نرم افزارهای GS+ وArc GIS استفاده شد. نتایج پهنه بندی بر اساس غلظت و منشا هیدروکربن ها وجود غالبیت منشاء پتروژنیک در رسوبات سطحی سر‌تا‌سر منطقه را نشان می‌دهند. در مطالعه حاضر، 90 درصد منطقه مطالعاتی تحت تاثیر ورودی های نفتی دستخوش آلودگی مزمن می باشد.