درآمدی بر گستره، روش ها و مهارت های مطالعات کلامی

Abstract

تصور آغازین از کلام این است که دانش کلام صرفا به مباحث استدلالی در حوزه الهیات و در قلمرو مسئله‌های گذشته و با محوریت اصول دین انجام می‌گیرد. این مقاله در پی این است که ذهنیت مخاطبان علاقمند به کلام را تغییر دهد. دانش کلام در مسئله‌های کهن الهیات خودی و غیر خودی محصور نمی‌شود، بلکه عرصه‌های کلام تطبیقی و مقارن میان ادیان و مذاهب و مباحث نوین کلامی را نیز در بر می‌گیرد. به تعبیری دانش کلام، علاوه بر حوزة «دانش» در حوزه‌های «روش» و «توانش» نیز پا گذاشته است و این مقاله به ترسیم نمایی کلی از این مسائل می‌پردازد.<br /> همچنین پرداختن به دانش کلام و بررسی همه جانبه مسائل آن همچون دانش‌های دیگر مستلزم آشنایی با روش‌ها و برخورداری از مهارت‌های ویژه در عرصه کشف مسائل جدید و پاسخ‌گویی به آن‌هاست. این روش‌ها در دانش کلام به سه دسته تقسیم می‌شوند؛ روش‌های استخراج، روش‌های تنظیم و تبویب و روش‌های توصیف و تبیین معارف کلامی. مهارت‌ها نیز در دو عنوان جای می‌گیرند؛ مهارت نقد که شامل بخش‌هایی مانند اصول و فنون نقد و کیفیت نقد یک دیدگاه است و مهارت دفع شبهات. در نوشتار حاضر برای هر کدام از روش‌ها و مهارت‌های یاد شده توضیحات و نمونه‌هایی آورده شده است