تحلیل الگوهای سینوپتیکی منجر به آتش‌سوزی جنگل در شهرستان بویراحمد (مطالعه موردی: 17 مرداد 1393)

Abstract

<strong>آتش‌سوزی‌ جنگل همواره خسارات مالی، جانی و زیست‌محیطی فراوانی را در ایران و جهان به دنبال داشته است. شناسایی و پیش‌بینی عوامل مؤثر در وقوع این رخداد می‌تواند از بروز بسیار از فاجعه‌های انسانی و زیست‌محیطی جلوگیری کند. این پژوهش در راستای شناسایی الگوهای سینوپتیکی مؤثر در آتش‌سوزی جنگل در شهرستان بویر احمد انجام پذیرفت. آمار مربوط به آتش‌سوزی جنگل شامل مکان و زمان آتش‌سوزی، مساحت سوخته شده از سازمان منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویر احمد در یک دوره 10 ساله (1385-1394) و همچنین داده‌های موردنیاز جهت ترسیم نقشه‌ها جوی از سایت هواشناسی مرکز پیش‌بینی اقلیمی ایالات‌متحده آمریکا در ساعت 12 زو لو در ترازهای 1000، 850 و 500 هکتو پاسکال دریافت شد. نتایج نشان داد در روز وقوع آتش‌سوزی الگوی غالب سطح زمین کم‌فشار خلیج‌فارس-پاکستان و الگوی غالب جو بالا استقرار پرفشار آزور بر روی ایران زمینه‌ساز افزایش دما و کاهش رطوبت بر روی منطقه موردمطالعه شده است. در سطوح پایین جو با مکش حرارتی ایجادشده توسط کم‌فشار خلیج‌فارس هوای گرم و سوزان بیابان‌های عربستان و عراق به سمت ناحیه مورد مطالعه کشیده شد که درنتیجه باعث افزایش دمای هوا و در پی آن افزایش دمای خاک و کاهش رطوبت خاک تا عمق 10 سانتی‌متری زمین شد. همچنین استقرار واچرخند پر ارتفاع آزور در ترازهای میانی و بالای جو در روزهای مورد بررسی باعث فرونشست هوا و افزایش دما در ناحیه تحت تأثیر این واچرخند شد. عوامل ذکرشده باعث افزایش دمای هوای، کاهش رطوبت نسبی و در پی آن افزایش دمای خاک و همچنین خشک شدن سطح خاک شد. وجود این شرایط ایجاد آتش‌سوزی در مناطق جنگلی را سهل‌تر کرده است. مهم‌ترین معیار برای کاهش اثرات وقوع این‌گونه آتش‌سوزی‌ها پیش‌بینی و شناسایی به‌موقع جریانات اقلیمی مؤثر در آتش‌سوزی جنگل توسط سازمان هواشناسی و دادن هشدارهای لازم و به‌موقع به سازمان‌های جنگل بانی، منابع طبیعی، آتش‌نشانی می‌باشد</strong><strong>.</strong>