رابطه ارزش‏های سنتی و مدرن در سطوح خرد و کلان

Abstract

در تحلیل رابطه بین سنت و مدرنیته با محوریت ارزش‏های سنتی و مدرن, برخی اندیشمندان بر این باورند که در فرآیند تحقق مدرنیته بعضی از عناصر سنتی ساختار فرهنگی جامعه در هم شکسته می‏شوند. با توجه به اینکه جامعة ما آهنگ توسعه و تحول را با سرعتی زیاد در پیش گرفته است، پاسخ به این سؤال ضروری به نظر می‏رسد که در حال حاضر وضعیت عناصر سنتی نظام فرهنگی در جامعة ایران چگونه است؟ پژوهش حاضر با اتخاذ رهیافت تطبیقی و بکارگیری داده‏های حاصل از موج چهارم پروژة بررسی ارزش‏های جهانی, علاوه بر مطالعه خانواده‏گرایی و دینداری به عنوان عناصر سنتی نظام فرهنگی جامعه ایران (در سطح خرد) همچنین به مقایسه آن با سه دسته از کشورهای جهان (بر مبنای سطح توسعه انسانی آنها) پرداخته است (سطح کلان). نتایج تحقیق حاکی از این است که: 1ـ در ایران سالخوردگان, کم سوادان و فقیران بیشتر از جوانان, دانشگاهیان و ثروتمندان به آموزه‏های سنتی خانواده پایبندند و تجانس بیشتری در این خصوص دارند. 2ـ از بین متغیرهای مستقل تحقیق فقط تحصیلات دارای قدرت پیش‏بینی میزان دینداری افراد در ایران است. 3ـ در چالش بین سنت و مدرنیته در ایران, ماندگاری عناصر سنتی در عرصه دین بیشتر از عرصه خانواده است. 4ـ در سطح کلان, بین تجانس فرهنگی در حوزه عناصر سنتی و سطح توسعه انسانی کشورها رابطه معکوس وجود دارد, یعنی در فرآیند مدرنیته, تجانس فرهنگی جای خود را به تشتت آراء در حوزه عناصر سنتی فرهنگ می‏دهد.