مدل‌سازی ناهنجاری پرتوزا با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و پرتوسنجی در سامانه‌ی اطلاعات جغرافیایی (GIS): مطالعه موردی در غرب استان کرمان

Abstract

امروزه یکی از نیازهای ضروری جامعه­ های بشری نیاز به انرژی است. کشور ما نیز در راستای صنعتی ­شدن و تأمین انرژی، به <br /> منبع­ های نوین تأمین انرژی یعنی نیروگاه­ های هسته ­ای روی آورده است. به این ترتیب اکتشاف، حفظ و حراست از منبع­ های اورانیم به عنوان خوراک چنین نیروگاه­ هایی از اهمیت به ­سزایی برخوردار است؛ ولی متأسفانه به دلیل تحریم ­های علمی و فنی کشورهای توسعه­ یافته از جمله امریکا اکتشاف منابع راهبردی اورانیم در کشور ما به کندی پیش می ­رود. از این­رو لزوم خودباوری در عرصه­ ی اکتشاف و حفظ و حراست از این ذخایر راهبردی بیش از پیش احساس می­ شود. در این پژوهش به اکتشاف عنصرهای پرتوزا در غرب استان کرمان پرداخته شده­ است. ناحیه­ ی مورد مطالعه در160 کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان و 40 کیلومتری شمال سیرجان واقع است. این محدوده بین طول­ های جغرافیایی ''00 '30 °55 تا ''00 '00 °56 شرقی و عرض ­های جغرافیایی ''00 '30 °29 تا ''00 '00 °30 شمالی و در برگه­ ی زمین ­شناسی 1:100.000 پاریز قرار دارد. در این پژوهش از روش­ هایی نظیر فیلتر سازگار یافته تنظیم اختلاط و تصویر (افکنش) زیرفضای متعامد به منظور پردازش داده ­های سنجش از دور، و روش‌های تک متغیره به منظور پردازش داده­ های پرتوسنجی استفاده شد. نتیجه ­ها بیان­گر قدرت بالای ماهواره­ ی سنتینل2 در بارزسازی دگرسانی­ های مرتبط با ذخیره­ های اورانیم است. هم­چنین با توجه به زمین­ شناسی منطقه و هاله­ های دگرسانی و بررسی سطح مقطع­ ها، روش فیلتر سازگار یافته تنظیم اختلاط به خوبی توانسته است در تصویرهای سنتینل2 دگرسانی آرژیلی را بارز نماید. این تصویرها با توجه به زمین ­شناسی ناحیه از قدرت مناسبی برای تفکیک ماسه سنگ­ ها و سنگ ­های سیلیسی از واحدهای دیگر برخوردار هستند. در پایان ناحیه­ های امیدبخش برای پی­جویی عنصرهای پرتوزا و حفظ و حراست از آن معرفی شد. هم­چنین به جهت صحت ­سنجی، بررسی­ های صحرایی پیشین صورت گرفته از ناحیه، مورد بررسی قرار گرفت که نتیجه ­ها تأییدکننده­ ی وجود مقادیر بالای عنصرهای پرتوزا در ناحیه است.