اثر پرتو گاما بر روی شاخص‌های تغذیه‌ای مراحل لاروی و حشرات کامل شپشه‌ی آرد Tribolium castaneum (Coleoptera: Tenebrionidae)

Abstract

<span style="font-size: small;">در این پژوهش تأثیر ضدتغذیه‌ای دزهای مختلف پرتو گاما به عنوان یک عامل کنترل­کننده بر روی لاروها و حشرات کامل شپشه­ی آرد </span><span style="font-family: Times New Roman;"><em>Tribolium castaneum </em>(Herbst)</span><span style="font-size: small;"> بررسی شد. از دزهای 100، 400، 600، 800 و 1000 گری پرتو گاما استفاده شده و پس از گذشت 72 ساعت، شاخص‌های تغذیه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. نرخ رشد نسبی </span><span style="font-family: Times New Roman;">(RGR)</span><span style="font-size: small;">، نرخ مصرف نسبی </span><span style="font-family: Times New Roman;">(RCR)</span><span style="font-size: small;">، کارآیی تبدیل غذای خورده شده </span><span style="font-family: Times New Roman;">(ECI)</span><span style="font-size: small;"> و شاخص بازدارندگی تغذیه </span><span style="font-family: Times New Roman;">(FDI)</span><span style="font-size: small;"> به عنوان شاخص‌های تغذیه‌ای اندازه‌گیری شدند. تیمارها به روش دیسک آردی در شرایط دمایی 1<span style="font-family: Times New Roman;">±</span>27 درجه­ی سلسیوس، رطوبت نسبی 65 درصد و تاریکی ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که رشد نسبی لاروها و حشرات کامل پرتو دیده کاهش معنی­داری داشت </span><span style="font-family: Times New Roman;">(P<0.05) </span><span style="font-size: small;"> </span><span style="font-size: small;">و شدت آن در لاروها بیش­تر بود. نرخ رشد نسبی حشرات کامل با وجود کاهش، در دزهای 400، 600، 800 و 1000 گری تفاوت معنی‌داری نشان نداد. نرخ مصرف نسبی غذا نیز کاهش معنی‌داری نشان داد که میزان آن با دز پرتو رابطه­ی عکس داشت. آزمایش­ها نشان داد که استفاده از پرتو گاما با دز تا 800 گری هیچ گونه تأثیر معنی‌داری بر شاخص کارآیی تبدیل غذای خورده شده­ی لاروها نداشت و تنها در دز 1000 گری کاهش معنی­دار مشاهده گردید. هم­چنین پرتو گاما اثر بازدارندگی تغذیه‌ای بالایی به ویژه در لاروهای شپشه­ی آرد نشان داد ولی این اثر در بین دزهای 100 تا 800 گری معنی‌دار نبود. براساس نتایج به دست آمده، پرتو گاما با تأثیر ضدتغذیه‌ای که ایجاد می‌کند می‌تواند عامل مؤثر در کنترل شپشه­ی آرد باشد.</span>