بررسی امکان استفاده از پرتو گاما برای رفع آلودگی قارچی نقاشی رنگ روغن تاریخی

Abstract

در این پژوهش پرتودهی گاما به عنوان روشی برای رفع آلودگی قارچی یک تابلوی نقاشی تاریخی مورد ارزیابی قرار گرفت. برای این منظور، تابلوی نقاشی رنگ و روغن مربوط به دوره‌ی قاجارِ دارای سبک قهوه‌خانه‌ای انتخاب شد. پس از نمونه‌برداری از نقطه‌های مشکوک و تغییر رنگ یافته‌ی مختلف در رو و پشت تابلو، قارچ‌های موجود در نمونه‌ها مورد شناسایی قرار گرفت و میزان آلودگی قارچی کل تابلو تخمین زده شد. با توجه به مقاومت قارچ‌ها در برابر پرتو گاما دز لازم برای ضدعفونی تابلو محاسبه شد. به منظور بررسی اثرهای پرتو بر مواد رنگی مورد استفاده در نقاشی، از دو رنگ عمده و اصلی تابلو، نمونه‌برداری شد. نمونه‌ها قبل و بعد از پرتودهی با استفاده از طیف‌سنج زیرقرمز و رنگ‌سنجی مورد آزمایش بررسی ساختار شیمیایی و اندازه‌گیری رنگ قرار گرفتند. پس از پرتودهی هیچ تغییری در طیف‌های زیرقرمز نمونه‌ها مشاهده نشد؛ به علاوه پرتو گاما باعث ایجاد تغییر رنگ محسوسی نشد. این نتیجه‌ها نشان داد که پرتودهی با دز مورد سنجش (5 کیلوگری) آسیبی به نقاشی نرسانده است، بنابراین روش پرتودهی می‌تواند برای رفع آلودگی این‌گونه اثرها توصیه شود.