مدل‌سازی ریاضی برای سنجش امنیت خارجی، مطالعه موردی: جمهوری اسلامی ایران

Abstract

سنجش و اندازه‌گیری امنیت خارجی کشورها به‌منظور تعیین وضعیت امنیتی آنها در نظام بین‌الملل و مقایسه آن‌ها با یکدیگر، از دغدغه‌های همیشگی اداره‌کنندگان و مسئولین سیاسی کشورها بوده‌است. در این راستا تاکنون تلاش‌هایی جهت کمّی‌کردن و سنجش وضعیت امنیتی کشورها صورت گرفته لیکن همه این تلاش‌ها از منظر یک یا چند متغیر محدود عمل کرده و به‌علت تفاوت در متغیرهای مورد استفاده، هیچ‌گاه منعکس‌کننده وضعیت جامع و فراگیر کشورها نبوده‌اند. در عین حال این شاخص‌ها عمدتاً منعکس‌کننده اوضاع امنیتی کشورهای غربی بوده و استفاده از آنها برای کشوری نظیر جمهوری اسلامی ایران منطقی به‌نظر نمی‌رسد. زیرا به‌علت شرایط خاص جمهوری اسلامی ایران، نمی‌توان همه شاخص‌هایی که در نظام بین‌الملل تعریف می‌شوند را برای سنجش امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران ملاک قرار داده و با آنها، امنیت کشور را ارزیابی نمود. با توجه به این امر و با نگرش به این که ایران در یکی از کانون‌های بحران یعنی خاورمیانه واقع شده، این تحقیق کار خود را با فقدان مدلی برای سنجش امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان مسأله تحقیق آغاز نمود. هدف از انجام این تحقیق استخراج شاخص‌های سنجش امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران و طراحی مدلی بود که بتوان با کمک آن، سطح امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران را سنجید. موضوع و روش تحقیق به‌گونه‌ای است که به‌دلیل تلاش برای مدل‌سازی، فاقد فرضیه می‌باشد. با عنایت به این موضوع برای انجام تحقیق، هنگام استخراج شاخص‌های امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران که با مؤلفه‌های نرم امنیت مرتبط است، از روش کیفی و تحلیل سیستماتیک و برای طراحی مدل سنجش امنیت، از روش موردی– زمینه‌ای استفاده شد. نتیجه این تحقیق نشان می‌دهد که امنیت قابل سنجش بوده و سطح امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران در نیمه اول 1388 در مقیاس صفر تا 100، مقدار 6/56 می‌باشد.