هیدروپلیتیک آبخوان‌های فرامرزی: به‌سوی همکاری‌های کاربردی

Abstract

کاهش پیوسته سطح آب زیرزمینی در بسیاری از مناطق دنیا مشکلات فراوانی را بوجود آورده است. در همین راستا، منابع آب‌های فرامرزی به خصوص آب‌خوان‌ها، منابع مهمی در مناطق خشک و نیمه‌خشک، محسوب می‌شوند. علیرغم بیش از یک دهه توجهات فنی و سیاسی در بالاترین سطوح بین‌المللی به آبخوان‌های فرامرزی، پیشرفت بسیار کمی در ایجاد و پیشبرد موافقت‌نامه‌ها در این حوزه حاصل شده است. دانش علمی مربوط به حدود 600 آبخوان فرامرزی بسیار ضعیف است تا جایی که شناسایی حوضه‌های در معرض چالش و مناقشه، تنها به یک حدس کارشناسی محدود می‌شوند. این مقاله، به مرور تعدادی از مهم‌ترین توافقات انجام شده در عرصه جهانی در قاره‌های اروپا، آفریقا و آمریکا پرداخته و تجربیات حاصل از هر کدام را بررسی می‌کند. در نهایت با توجه به نقاط قوت و ضعف موجود در فرآیند ایجاد و دوران حیات این موافقت‌نامه‌ها، چارچوبی برای تدوین موافقت‌نامه‌های کاربردی ارائه می‌شود که می‌تواند به‌خوبی در حل مسائل مربوط به آبخوان‌های فرامرزی استفاده شود.