مطالعه مولکولی عوامل حدت جدایه‌های پاستورلا مولتوسیدای مربوط به طیور و بررسی کشندگی جدایه‌های حاد در جنین و نیمچه ماکیان

Abstract

مطالعه حاضر با هدف تایید مولکولی، تعیین تیپ کپسولی و بررسی 12 عامل مهم حدت شامل <em>ompH</em><em>، </em><em>oma87</em><em>، </em><em>sodA</em><em>، </em><em>sodC</em><em>، </em><em>hgbA</em><em>، </em><em>hgbB</em><em>، </em><em>exBD-tonB</em><em>، </em><em>nanB</em><em>، </em><em>nanH</em><em>، </em><em>ptfA</em><em>، </em><em>pfhA</em>و<em>toxA</em> 18 جدایه طیوری <em>پاستورلا مولتوسیدا</em> از مناطق مختلف ایران به همراه یک سویه از ارگانیسم که از موارد همه­گیری­ پاستورلوز در مناطق شمالی کشور جداسازی شده بود، و نیز بررسی کشندگی جدایه­های حاد در جنین و نیمچه ماکیان طراحی گردید. برای تایید مولکولی جدایه­های مورد آزمایش از پرایمرهای اختصاصی ژن <em>kmt1</em> و برای تعیین­ تیپ کپسولی و شناسایی عوامل حدت آن­ها از روش PCR چندگانه و پرایمرهای اختصاصی ژن­های مسئول بیوسنتز کپسول و ژن­های کدکننده عوامل حدت ارگانیسم بهره برده­شد. تمام جدایه­ها از نظر مولکولی تایید شدند ولی از نظر تیپ کپسولی، 16 جدایه (8/88 درصد) به همراه سویه جداشده از موارد همه­گیری­ پاستورلوز متعلق به تیپ A بوده و دو جدایه (1/11درصد) غیرقابل تیپ­بندی بودند. آزمایش شناسایی عوامل حدت نشان­داد که 100 درصد جدایه­ها دارای شش ژن­ حدت <em>sodC</em>، <em>hgbA</em>، <em>hgbB</em>، <em>nanB</em>، <em>nanH</em>و <em>ptfA</em>می­باشند. ژن­های <em>oma87</em>، <em>exBD-tonB</em>، <em>ompH</em><em>، </em><em>sodA</em>و <em>pfhA</em>نیز به­ ترتیب در 4/94، 4/94، 3/83، 6/66 و 7/27 درصد از جدایه­ها حضور داشتند درحالی­که هیچ­کدام از آن­ها حامل ژن ­<em>toxA</em>نبودند. جهت تعیین میزان کشندگی 50 درصد جدایه­ها برای جنین ماکیان (Chicken embryo lethal dose 50) (CELD₅₀) و نیز محاسبه دوز­ کشندگی 50 درصد آن­ها در ماکیان (Lethal dose 50) <strong>(</strong>LD₅₀<strong>)</strong>، رقت­های مختلف پنج جدایه حاد واجد اکثر ژن‌های حدت و نیز سویه جداشده از موارد همه­گیری­ پاستورلوز به ترتیب به تخم­مرغ­های جنین­دار و نیمچه­های تخم­گذار تلقیح گردیدند. بر اساس نتایج محاسبه CELD₅₀، با اینکه هر شش جدایه قادر به تلف نمودن جنین ماکیان بودند ولی سویه جداشده از موارد همه­گیری­ پاستورلوز به­عنوان حادترین جدایه مشخص گردید. نتایج آزمایش تعیین LD₅₀ نشان داد که هیچ­کدام از پنج جدایه حاد قادر به تلف نمودن پرندگان تحت­آزمایش نبودند در حالی­که میزان LD₅₀ سویه جداشده از موارد همه­گیری­ پاستورلوز 10¹×5 واحد تشکیل­دهنده­ پرگنه به ازای هر پرنده (cfu/case) محاسبه گردید و این سویه به عنوان حادترین جدایه تحت بررسی شناسایی شد. یافته­های پژوهش جاری نشان داد با اینکه جدایه­های <em>پاستورلا مولتوسیدا</em>ی طیور ایران حاوی اغلب ژن­های حدت بوده و حادترین آن­ها قادر به تلف­نمودن جنین­ ماکیان نیز بودند ولی هیچ­کدام از این جدایه­ها توانایی عفونی­سازی نیمچه ماکیان را نداشته و حدت سویه­های جداشده از پرندگان مبتلا به شکل فوق­حاد بیماری در طی همه­گیری­ها، به مراتب بالاتر می­باشد. داده­های مطالعه حاضر می­تواند در طراحی واکسن­های جدید و کارآمدی که قادر به ایجاد محافظت قابل­قبول در جمعیت­های دامی باشند، مفید واقع گردد.