حملات احمدشاه ابدالی، سقوط گورکانیان و تأثیر آن بر آینده منطقه و افغانستان

Abstract

همزمان‌ با پیشرفت‌های‌ سریع صنعتی‌ قدرت‌های‌ اروپایی‌ در سده‌ هیجدهم میلادی، نشانه‌های ضعف و انحطاط در امپراتوری‌های‌ مسلمان آشکار شد. اروپاییان‌ در امور امپراتوری‌‌های مسلمان مداخله‌ می‌کردند، حال آن که قدرت‌های‌ مسلمان‌ از پس‌ آن‌ها بر نمی‌آمدند و نیز مسلمانان در حال مشکلات ناشی از تأثیر تمدن غرب بر حوزه‌های اسلامی، ناتوان بودند. گورکانیان‌ هند، سومین‌ امپراتوری‌ بزرگ‌ مسلمان، از این جریان مستثنا نبوده، سراشیبی انحطاط را در پیش گرفته بودند. علاوه بر عوامل متعدد داخلی و خارجی که آنان را به ضعف کشانده بود، حملات احمدشاه ابدالی به هند، این حرکت رو به سراشیب را سرعت بخشید و سرانجام به حوادثی در منطقه انجامید. بنابراین، سؤال اصلی مقاله حاضر آن است که حملات احمدشاه در سقوط امپراتوری گورکانیان، چه نقشی در آینده منطقه و افغانستان داشته است؟ گمان می‌رود بدون توجه به این حادثه، تحلیل وضعیت فعلی افغانستان میسر نباشد. روش بررسی، توصیفی- تحلیلی است و هدف، نشان دادن ارتباط سرنوشت سیاسی- اجتماعی مسلمانان و بهره گرفتن از آن برای موارد مشابه است. تأکید بر لزوم تحلیل حوادث فعلی افغانستان با رویکرد تاریخی، از یافته‌های مهم این مقاله است.