ویژگی‌های قوم پشتون و تأثیر آن بر شکل‌گیری طالبان

Abstract

باور عمومی بر آن است که طالبان به دلیل عمل و استناد به اصل جهاد، در زمره جنبش‌های بنیادگرای اسلامی به شمار می‌آید. بر خلاف این باور، به نظر می‌رسد ساختارهای قومی پشتون، یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر ظهور طالبان در دوره معاصر به شمار می‌آید که کمتر بدان توجه شده است. طالبان به دلیل آنکه ریشه در فرهنگ و جامعه قبیله‌ای پشتون‌های افغانی دارد، دیدگاه‌ها و انگیزه‌های آنها تا حد بسیاری الگوها و ارزش‌های فرهنگی محیط اجتماعی پشتون را انعکاس می‌دهد. تفوق طلبی، اسطوره عصبیت و اصول پشتون‌والی، از جمله مؤلفه‌های مهم پشتونی است که بر طالبان و فرایند پیدایش آن تاثیرگذار بوده است. زوال جدید هژمونی طولانی‌مدت پشتون‌ها، احساس سرخوردگی شدیدی را میان آنان به وجود آورده است. این عقده حقارت، هویت جمعی آنان را با چالش مواجه نمود. این امر رادیکالیزه‌شدن پشتونیسم و ظهور آن در قالب جنبش افراطی طالبان را به همراه داشت. نوشتار حاضر، با روش اسنادی به دنبال واکاوی برخی اصول و ویژگی‌های جامعه قبیله‌ای پشتون است که در اندیشه طالبان و شکل‌گیری این گروه افراطی نقش کلیدی داشته است.