چیستی و امکان‌سنجی علم اقتصاد اسلامی در پرتو آموزه‌های قرآنی

Abstract

قلمرو دانش اقتصاد گستره‌ای دارد که دست‌کم هفت بخش از جمله علم اقتصاد اسلامی را در خود جای می‌دهد که میان اندیشمندان مسلمان در این باره بحث و گفتگو وجود دارد. برخی به کلی منکر وجود آن شده‌اند و برخی با تبیین‌هایی گوناگون آن را پذیرفته‌اند. در این نوشتار، پس از بیان مقدماتی، ابتدا دیدگاه‌های چهارگانه در این باره مطرح گردیده و به فراخور بحث، نمونه‌هایی قرآنی ذکر شده است. آنگاه پس از بیان مفروضات مورد نظر و قابل استنباط از آموزه‌های قرآنی، به بررسی و نقد دیدگاه‌های یادشده در پرتو آموزه‌های قرآنی و توضیح دیدگاه مورد نظر پرداخته شده است. دیدگاه نگارنده آن است که اندیشمندان اقتصادی مسلمان می‌توانند مبتنی بر مبانی جهان‌بینی و انسان‌شناختی قرآن و با کمک گرفتن از منابع سه‌گانه شناخت (وحی، عقل و تجربه)، به تدوین علم اقتصاد اسلامی متمایز از اقتصاد معاصر بپردازند.